بازخواني تفسير « لا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ»در پرتو نظريه انسجام و پيوستگي قرآن و نسبت آن با آزادي دين و عقيده

فراز »لا اكراه في الدين « توسط مفسران در ادوار مختلف به گونه‌هاي متفاوت تفسير شده است. گروهي جواز آزادي عقيده را از آيه برداشت نموده و گروه ديگر آن را در تعارض با آيات قتال و ارتداد دانسته‌اند. تمايز و گوناگوني فهم و دريافت مفسران از آيات قرآن از سويي مربوط به پيش‌فرض‌هاي ذهني مفسّر و از سويي ديگر با عوامل تاريخي و فضاي فكري و فلسفي هر دوران ارتباط دارد، چنانكه در دوران معاصر به دليل غلبه الگوواره فلسفي مدرن، آزادي انسان در پذيرش دين و عقيده به‌مثابه يكي از حقوق مسلم بشري فرض شده است. اين جستار تلاش كرده در چارچوب نظريهانسجام و پيوستگي قرآن به بازخواني تفسير فراز قرآني فوق بپردازد. بر پايه نظريه انسجام، تفسير آيات بايد با توجه به روح كلي قرآن و در ارتباط با همه عناصر و مفاهيم اصلي متن قرآن مجيد صورت گيرد. اين مطالعه نشان داده است كه آموزه »لا اكراه في الدين « حق آزادي عقيده و آزادي انتخاب دين براي افراد بشري را به رسميت شناخته و احكام مربوط به قتال و جهاد در چارچوب نظريه انسجام قرآن نبايد معارض و ناسخ اين آموزه قرآني تلقي گردد و به گفته برخي از مفسران مربوط به شرايط خاص تاريخي ـ اجتماعي است.