ارتباط سواد اطلاعاتي معلمان ‌با نگرش به يادگيري مجازي در دوره‌ پاندمي كوويد-19

پيشينه و اهداف: پس از اعلام وضعيت اضطراري ناشي از ويروس كرونا در اواخر سال 2019  كشورها براي كنترل اين ويروس، دست به اقداماتي از قبيل قرنطينه كامل و يا اجراي فاصله اجتماعي زدند. يكي از اقدامات كشورها در حوزه‌ ‌ آموزش از جمله كشور ما ايران تعطيلي مدارس و مراكز آموزش عالي بود. با تعطيلي مدارس و مراكز آموزش عالي، دغدغۀ تدوين و اجراي برنامه‌هاي تحصيلي براي تداوم آموزش‌ها در منزل و در شرايط قرنطينۀ خانگي به بزرگ‌ترين چالش نظام‌هاي آموزشي تبديل شد و بحث يادگيري مجازي اهميت بسيار زيادي پبدا كرد. عوامل متعددي مي‌تواند يادگيري مجازي را تحت تأثير خود قرار دهد كه در اين مطالعه به دو عامل سواد اطلاعاتي و نگرش به يادگيري مجازي پرداخته شده است. بنابراين اين مطالعه با هدف بررسي سواد اطلاعاتي معلمان و رابطه‌ ‌آن با نگرش به يادگيري مجازي انجام گرفت.روش‌ها‌: روش پژوهش توصيفيهمبستگي است. جامعه آماري پژوهش كليه معلمان هر سه مقطع شهر نيكشهر [استان سيستان و بلوچستان] در سال تحصيلي 1400-1399 به حجم 152 نفر  بود. به شيوه نمونه‌گيري تصادفي طبقه‌اي (برحسب جنسيت و مقطع تدريس) و براساس فرمول نمونه‌گيري كوكران تعداد 109 معلم به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار جمع آوري اطلاعات پرسش‌نامه‌هاي سواد اطلاعاتي (با حيطه‌هاي توانايي تعيين وسعت و ماهيت اطلاعات، توانايي دسترسي مؤثر به اطلاعات، توانايي ارزيابي نقادانه‌ اطلاعات، توانايي كاربرد هدفمند اطلاعات و توانايي درك موارد حقوقي و اقتصادي كاربرد اطلاعات) و نگرش به يادگيري مجازي (با مؤلفه‌هاي احساس خودكاميابي، احساس رغبت، احساس مفيد بودن، قصد به‌كارگيري يادگيري الكترونيكي، احساس رضايتمندي از سيستم و تمايل به آموزش‌هاي چندرسانه‌اي) بود. براي تجزيه و تحليل داده‌ها از آزمون تي تك نمونه‌اي، ضريب همبستگي پيرسون و رگرسيون گام به گام با كمك نرم افزار اس پي اس اس استفاده شد.يافته‌ها: يافته‌ها نشان داد سواد اطلاعاتي معلمان در حيطه‌هاي توانايي تعيين وسعت و ماهيت اطلاعات، توانايي دسترسي مؤثر به اطلاعات، توانايي ارزيابي نقادانه‌ اطلاعات، توانايي كاربرد هدفمند اطلاعات و توانايي درك موارد حقوقي و اقتصادي كاربرد اطلاعات، پايين‌تر از سطح متوسط است. در مقايسه سطح سواد اطلاعاتي معلمان برحسب ويژگي‌هاي جمعيت‌شناختي به‌جز جنسيت [برتري سواد اطلاعاتي معلمان زن] تفاوت معني‌داري مشاهده نشد؛ نگرش معلمان به يادگيري مجازي و مؤلفه‌هاي آن (احساس خودكاميابي، احساس رغبت، احساس مفيد بودن، قصد به كارگيري يادگيري الكترونيكي، احساس رضايت‌مندي از سيستم و تمايل به آموزش‌هاي چندرسانه‌اي) مثبت بود؛ بين سواد اطلاعاتي معلمان و نگرش آنان به يادگيري مجازي رابطه مثبت معني‌داري وجود داشت و سواد اطلاعاتي از توان پيش‌بيني 4/73 درصد از واريانس نگرش به يادگيري مجازي برخوردار بود.نتيجه‌گيري: با توجه به پايين بودن سطح سواد اطلاعاتي معلمان در حيطه‌هاي توانايي تعيين وسعت و ماهيت اطلاعات، توانايي دسترسي مؤثر به اطلاعات، توانايي ارزيابي نقادانه‌ اطلاعات، توانايي كاربرد هدفمند اطلاعات و توانايي درك موارد حقوقي و اقتصادي كاربرد اطلاعات و رابطه مثبت آن با نگرش به يادگيري مجازي، برگزاري دوره‌هاي آموزش ضمن خدمت سواد اطلاعاتي بر مبناي استانداردهاي لازم تشكيل اين دوره‌ها پيشنهاد مي‌شود. همچنين به سياستگذاران و طراحان برنامه درسي وزارت آموزش و پرورش طراحي و اجراي درس سواد اطلاعاتي براي دوره‌هاي تربيت معلم توصيه مي‌شود.