مطالعه فرايند هويت‌يابي زنان در شبكه‌هاي اجتماعي (مورد مطالعه: زنان كاربر اينستاگرام)

ظهور شبكه هاي اجتماعي، به‌ويژه اينستاگرام با ماهيت تصويري در فضاي غيررسمي و جذاب براي زنان، نقش قابل ­توجهي در ساخت هويت شخصي آنها ايجاد كرده است. ازاين‌رو، زنان در تلاش‌اند با فعاليت در اين شبكه، هويت و تصويري متمايز و جديد از خود به نمايش بگذارند و آنان بدين ­طريق در گروه­هاي مختلف احساس تعلق و نقش‌آفريني مي ­كنند. تحقيق حاضر با پشتوانه ادبيات مفهومي و نظري موجود در حوزه هويت، با فن مصاحبه نيمه ساختاريافته به گردآوري داده ­ها پرداخته و با رويكرد كيفي و بهره‌گيري از روش زمينه ­اي اشتراوس و كوربين داده ها را تحليل كرده است. 30 كاربر فعال اينستاگرامي (زن) با روش نمونه ­گيري گلوله برفي و هدفمند انتخاب و به شيوه حضوري و آنلاين مورد مصاحبه قرارگرفته‌اند. يافته هاي به‌دست‌آمده، بيانگر 4 مقوله اصلي شامل «انتخاب نمايش خود در زيست جهاني زنانه»؛ «اينستاگرام، ساحت تعامل با مخاطب تأثيرگذار»؛ «بازسازي معنا و هويت‌يابي فرايندي» و «بازسازي تعاملات حوزه زندگي خصوصي»، است. مقوله هسته‌اي در اين بررسي «هويت نوظهور تلفيقي و فرا مدرن» است كه ساير مقولات را درمي‌گيرد. همچنين در مقوله هويت ­يابي فرايندي، سه نوع تيپ هويتي پيشين، هويت در مواجهه و هويت پسين با اقتباس از رويكرد نظري شكل‌گرفته است. مؤلفه­ي تيپ­ها، پيشيني محصول چارچوب­هاي مشخصي چون تحصيل و اشتغال مرسوم در جامعه بوده درحالي‌كه مؤلفۀ هويت، در مواجهه ابراز خود دلبخواه نمايشي و هويت پسين، سياليت و تلفيق است. نتايج نشان مي­دهد كه در اينستاگرام به‌واسطه شكل كاركردي و ساختاري آن و تغيير نوع و موضوع علقه هاي اجتماعي، زنان ايراني با بازنمايي خودي خلق‌شده و فرامدرن در قالب تلفيقي از نقش‌هاي زنانۀ سنتي ـ مدرن، هويتي خودانتخابي را تعريف كرده­اند كه نه افسارگسيخته و آزاد و نه دست‌وپابستۀ محدوديت هاي دنياي واقعي و از پيش تعيين‌شده است.