تأملي در تبيين علت غايي و اتحاد آن با غايت

علت غايي از مباحث مهم و كليدي بحث علت و معلول در فلسفه اسلامي است و بحث هدف آفرينش كاملاً بدان وابسته است. در فلسفه اسلامي اولاً علت غايي به علم به غايت تفسير شده و نيز علت غايي و غايت را حقيقت واحد قلمداد كرده‌اند و اين امر موجب ابهامات و مشكلات خاصي شده است. اين نوشتار در بخش چيستي علت غايي علم را به‌عنوان علت غايي مورد نقد قرار مي‌دهد و محبت و ميل و امثال آن را مي‌پذيرد و نيز وحدت علت غايي و غايت مورد نقد قرار مي‌گيرد و تبيين بهتر و دقيق‌تري ارائه خواهد شد كه در آن علت غايي و غايت دو امر كاملاً متفاوت‌اند، ولي به نحوي به يكديگر مرتبط‌اند و نيز هر فاعل و فعلي لزوماً علت غايي و يا غايت به دنبال ندارند.