مروري بر فرسودگي زيستي در آثار تاريخي ايران با تاكيد بر مصالح معماري متخلخل

A review of biodeterioration in Iranian historical monuments with emphasis on porous architectural materials

ايران با داشتن آثار هنري _ تاريخي متنوع ساخته شده از سنگ، آجر و خشتي به عنوان يكي از 10 كشور برتر در اين حوزه شناخته مي­شود. عوامل فيزيكي، شيميايي و زيستي در همكاري مشترك، از هم زيستي تا هم ستيزي، باعث فرسودگي زيستي مي­شوند. هر نوع تغيير نامطلوب در خواص مواد كه به وسيله فعاليت‌هاي حياتي ارگانيسم ­هاي زنده رخ مي دهد را فرسودگي زيستي مي ­نامند. فرسودگي زيستي آثار تاريخي _ هنري در كشورهايي با تاريخ كهن و داشتن ابنيهء تاريخي مورد توجه بسياري از دانشمندان قرار گرفته است. ارگانيسم ­هاي زنده كه مي توانند موجب بروز فرسودگي زيستي شوند، به عنوان عوامل فرسايش زاي زيستي شناخته مي شوند. اين عوامل با تشكيل بيوفيلم برروي سطوح باعث فرسودگي زيستي مي ­شوند. موادي كه در اثر فعاليت هاي موجودات دچار تغيير و فرسودگي مي شوند به دو دسته آلي و غير آلي تقسيم مي شوند. توسعه گونه هاي زيستي خاص در مواد ساختاري خاص، بر اساس ماهيت، خواص مواد و عوامل محيطي خاص (تركيبات معدني، pH، درصد نسبي مواد معدني مختلف، شوري، رطوبت و بافت دما، رطوبت نسبي - RH، شرايط نور، اكسيژن) تعيين مي شود. در مقاله حاضر به بررسي عوامل فرسودگي زيستي آثار تاريخي _ هنري ساخته شده از مواد متخلخل در ايران پرداخته شده تا با ارزيابي عوامل موثر بر فعاليت ارگانيسم­ها و تكثيرشان بر روي آثار تايخي _ هنري و درك مكانيزم هاي مربوط به فرسودگي زيستي طراحي راهكارهاي مناسب براي كنترل و حفاظت بكار گرفته شود.

فاقد چكيده لاتين