واكاوي عوامل واگرايي و تقابل در روابط ايران و عربستان

ايران و عربستان به ­عنوان دو كشور تأثيرگذار منطقه خاورميانه، در تاريخ تعاملات خود روابط پر فرازونشيبي را در ميانه الگوي همزيستي، رقابت و تقابل سپري كرده‌اند. چنانچه قبل از انقلاب اسلامي در راﺳﺘﺎي اﻟﺰاﻣﺎت ﺳﻴﺎﺳﻲ و اﻣﻨﻴﺘﻲ منطقه، ملزم ﺑﻪ ﻫﻤﻜﺎري ﺑﺮاي از ﺑﻴﻦ ﺑﺮدن ﺗﻬﺪﻳﺪات و ﺗﻀﻤﻴﻦ ﺑﻘﺎي نظام‌هاي ﺳﻠﻄﻨﺘﻲ ﺧﻮد ﺑﻮدﻧﺪ، اما وقوع انقلاب و متعاقب آن خروج ايران از ساختار ژئوپليتيك غرب باعث شد تا روابط آن­ها در حوزه‌هاي مختلف خليج ­فارس، خاورميانه، جهان اسلام و عرصه بين‌الملل در تقابل با يكديگر قرارگرفته و به‌طور چشمگيري در سال­ هاي اخير و با بروز تحولات 2011 جهان عرب به وخيم‌ترين حالت ممكن از رويارويي منجر شود. از­ اين­رو در اين پژوهش سعي بر آن است تا با شناسايي دقيق عوامل واگرايي سياست­ خارجي تهران و رياض، ﺑﻪ درك درستي از ريشه‌ها، ﻋﻮاﻣﻞ شكل‌گيري ﺑﺤﺮان، ﻋﻠﻞ ﺑﺮوز وﺿﻌﻴﺖ ﻛﻨﻮﻧﻲ و اﺳﺘﻤﺮار ﺑﺤﺮان بين دو كشور به‌ عنوان ﻳﻜﻲ از پيچيده‌ترين بحران‌هاي منطقه‌اي دست يابيم. يافته­ هاي اين پژوهش نشان مي ­دهد كه تجلي تقابل و واگرايي ميان ايران و عربستان همواره متأثر از‌ سه‌ عامل‌ ايدئولوژي، ژئواكونومي و ژئوپليتيك پيوسته در نوسان بوده و در جريان تحولات بيداري اسلامي و با منطقه‌اي شدن بحران‌هاي داخلي غرب آسيا، منازعه و واگرايي ميان اين دو كشور افزايش ‌يافته است.