بررسي نوروزنامه‌ها در عصر اسلامي (تا سدۀ نهم هجري

نوروز از كهن‌‌ترين، مهم‌‌ترين و مشهورترين جشن‌‌هاي ايراني است كه در عصر اسلامي نيز فراموش نشد و در آثار نويسندگان بازتاب پيدا كرد و آنان كتاب‌‌هايي با عنوان نوروزنامه نوشتند. در اين مقاله كوشيده شد تا با استفاده از روش توصيفي‌تحليلي، آغاز، گسترش، زبان، ساختار، محتوا، پراكندگي و ديگر موضوعات مربوط به اين آثار تا سدۀ 9ق بررسي شود. پرسش اصلي اين است كه نگارش نوروزنامه‌‌ها و گسترش نوشتن آثاري با اين عنوان تحت‌تأثير چه عوامل و انگيزه‌‌هايي شكل‌ گرفت. بررسي نشان مي‌‌دهد كه نگارش نوروزنامه‌‌ها از سدۀ دوم هجري آغاز شد؛ اما اوج نگارش اين آثار در سدۀ سوم و چهارم هجري بود. متن نوروزنامه‌‌ها روان و ساده و پربسامدترين موضوعات مطرح‌شده در آنها آيين پادشاهان ايران در برگزاري نوروز، تقويم بر اساس نوروز ايراني و حل مشكل نامتناسب‌بودنِ زمان گردآوري خراج، علل برپايي جشن‌‌هاي ايرانيان، اشعار و آداب‌ و رسوم نوروزي، پيامد قرارگرفتن نوروز در هر يك از روزهاي هفته و بيان احكام فقهي نوروز است. انگيزۀ اصلي نويسندگان نوروزنامه‌‌ها،‌ علايق و تمايلات ادبي آنها و از سوي ديگر تلاش براي استمرار فرهنگ و تمدن ايراني در عصر عربي‌اسلامي بوده است. از هفده نوروزنامه كه نامشان در منابع مختلف ثبت‌ شده، اكنون تنها پنج اثر در دسترس است.