مفاهيم نمادين نور در ديوان حافظ

بشر از همان اوان حيات خود بر زمين، با پديده‌‌هاي رازآميز بسياري روبه‌رو بوده است و يكي از رازآميزترين اين پديده‌ها براي او، نور بوده‌است. نور، نوع زندگي و معماري فضاي زيست آدمي را تحت ‌تأثير قرارداده و افزون بر جنبۀ مادي و فيزيكي حيات بشر، به تدريج بر جنبۀ ذهني و معرفتي وي نيز پرتو افكنده است. در ساحت معرفتي و فلسفي، نور، چشم‌انداز بحث‌هايي ظريف را فراروي آدمي گشوده است. در كنار همۀ اين ويژگي‌ها، نور به عنوان تجلّي زيبايي، در خدمت بيان هنري درآمده و گونه‌هاي هنر را از امكانات مادي و بياني وسيعي بهره‌مند كرده است. در اين مقاله با استفاده از نظريۀ نماد، كاركردهاي نمادين نور و خوشه‌هاي تصويري مرتبط با آن يعني خورشيد، آفتاب، شمع، چراغ و ... در ديوان حافظ تبيين مي شود. و نيز سعي كردهايم به بررسي لايه‌ها و وجوه گوناگون نور از قبيل نور نماد حق تعالي، انسان كامل، جهانِ غيب به منزلۀ نور، حضور نور در مكان، خوراك و شراب و تبيين مقولۀ فنا و بقا در ديوان حافظ با استفاده از پديدۀ نور ‌بپردازيم تا دريچه‌اي ديگر براي شناخت كامل‌تر ديوان اين شاعر برجسته‌ گشوده شود.