مقايسه و تحليل پراكنش زماني و مكاني طوفان‌هاي گرد و خاك با ديدكمتر از 200 متر در غرب و جنوب غرب ايران

طوفان گرد و خاك همواره به عنوان يك پديده جوي مخاطره‌آميز و محدود كننده براي همه گونه فعاليت‌هاي انساني و محيط طبيعي و انساني مي‌باشد. همه‌ساله در مناطق مختلف جهان خسارت‌هاي اقتصادي، اجتماعي و زيست محيطي فراوان و غير قابل جبراني ببار مي‌آورد. بطور طبيعي اين پديده اقليمي در اقليم‌هاي خشك و نيمه خشك ظهور و بروز بيشتري از اقليم‌هاي مرطوب دارد. بيابان‌هاي گسترده و فاقد پوشش گياهي مناسب، استفاده نامطلوب از زمين و تغييرات كاربري‌هاي ناسازگار با اقليم منطقه، پايين بودن سطح فناوري در اين كشورها براي مقابله يا سازگاري با پديده طوفان‌هاي گرد و خاك و بسياري از علل و عوامل ديگر اين پديده را به يك مخاطره تبديل نموده است. طوفان‌ها پديده‌هاي جوي تشديد شده‌اي هستندكه گاه با بارش‌هاي شديد و گاه با گرد وخاك همراه مي‌باشند. طوفان‌هاي گرد و خاك و بخصوص طوفان‌هاي با ديد افقي كمتر از 200 متر همواره خسارت بار و مخل آسايش ساكنين بوده است. در سالهاي اخير فراواني اين پديده در مناطق غرب و جنوب غرب ايران بخصوص در دوره سرد سال روند افزايشي نشان مي‌دهد. براي بررسي اين پديده، با استفاده از داده‌هاي روزانه، ديد افقي كمتر از 200 متر منطقه غرب و جنوب غرب ايران در يك دوره آماري 33ساله (1987 تا 2019) استخراج شده است. و با توجه به متفاوت بودن دو منطقه مورد نظر پراكنش ماهانه، و سالانه و فصلي طوفان‌هاي گرد و خاك در اين منطقه مورد بررسي قرار گرفت. نتايج اين مطالعه نشان داد كه تباين اساسي بين دو منطقه مطالعاتي در پراكنش مكاني طوفان‌هاي گرد و خاك در دو فصل پاييز و زمستان است. در اين دو فصل بالاترين فراواني طوفان‌هاي گرد و خاك در منطقه غرب در ايستگاه‌هاي شرقي منطقه بخصوص در ايستگاه‌هايي مانند همدان، كنگاور، قروه و بيجار است و كمترين تعداد طوفان‌هاي گرد و خاك در غرب منطقه رخ داده است. در صورتي كه در منطقه جنوب غرب بالاترين تعداد طوفان‌هاي گرد و خاك از ايستگاه‌هاي غربي استان خوزستان گزارش شده است. ايستگاه‌هاي همانند دزفول و بستان بالاترين فراواني طوفان‌هاي گرد و خاك را ثبت كرده اند. به نظر مي‌رسد طوفان‌هاي دوره سرد منطقه غرب ايران از مبادي دورترتوليد شده و در لايه‌هاي مياني جو بر روي منطقه غربي منطقه همانند همدان و كنگاور منتقل شده است. در صورتي كه طوفان‌هاي گرد و خاك منطقه جنوب غرب در شرايط همديدي متفاوت و از مبادي نزديك‌تر و در لايه زيرين وردسپهر وارد منطقه شده است.