استفاده از شاخص‌هاي گزينش براي بهبود عملكرد دانه در توده‌هاي بومي كنجد

انتخاب ژنوتيپ ها بر اساس صفات چندگانه، موضوعي اساسي و بخش مهمي از فرآيند به نژادي گياهي مي‌باشد. در پژوهش حاضر، كارايي شاخص هاي گزينش بر اساس صفات فنولوژيكي، مورفولوژيكي و فيزيولوژيكي براي بهبود عملكرد دانه در كنجد مورد مطالعه قرار گرفت. ارزيابي فنوتيپي 25 توده بومي كنجد در قالب طرح كاملاً تصادفي با 10 تكرار تحت شرايط اروميه در سال 1396 انجام شد. نتايج نشان داد كه همبستگي هاي فنوتيپي و ژنوتيپي بين عملكرد دانه و صفات تعداد كپسول در بوته، تعداد دانه در كپسول، تعداد شاخه هاي جانبي، دماي برگ، شاخص سطح برگ و وزن بيولوژيك، مثبت و معني دار بود. با تجزيه رگرسيون، صفات تعداد كپسول و تعداد شاخه هاي جانبي به عنوان متغيرهاي علّت رديف اول و صفات وزن بيولوژيك، شاخص برداشت، شاخص سطح برگ، ارتفاع بوته و كلروفيل به عنوان متغيرهاي علّت رديف دوم شناسايي شدند. جهت به‌دست آوردن شاخص هاي گزينشي از دو روش بهينه و پايه و نيز از ده بردار مختلف از ارزش هاي اقتصادي صفات استفاده شد. بردارها بر اساس اطلاعات تجزيه همبستگي، رگرسيون، عليت و وراثت پذيري صفات بودند. شاخص هاي سوم و چهارم كه در آن ها متغيرهاي علّت رديف اول وارد مدل شده بودند، سودمندي نسبي بالايي نشان دادند و از نظر اين دو شاخص توده هاي شماره 12، 17، 18 و 19 به عنوان مطلوب ترين توده ها شناسايي شدند. در نهايت پيشنهاد مي گردد كه كارايي اين شاخص ها در شرايط مزرعه نيز مورد ارزيابي قرار گيرد.