مطالعه مقايسه‌اي عوامل نقش‌آفرين در تفاوت موضع‌گيري سياسي آيت‌الله بروجردي و امام خميني (ره) براساس الگوي مفهومي اميليو بتي

در حوزه انديشه‌ها و مواضع سياسي، پيوند ميان نظريه و عمل همواره راهگشاي فهم چرايي رويكردهاي متمايز عالمان ديني و مجريان سياسي از يكديگر بوده است. بر همين پايه، هدف اصلي مقاله از منظري مقايسه‌اي، واكاوي عوامل تاثيرگذار بر تفاوت موضع‌گيري‌هاي سياسي آيت‌الله بروجردي و امام خميني (ره) بر مبناي روش هرمنوتيك و الگوي مفهومي اميليو بتي است. اميليو بتي از جمله انديشمندان حوزه هرمنوتيك روشي است كه براي كشف نيات و فهم چرايي موضع گيري‌هاي سياسي و انديشه‌هاي سياسي انديشمندان بررسي زمينه‌هاي محيطي-ايدوئولوژيكي و متون صادر شده از آنها را ضروري مي‌داند. از همين رو سوال اصلي تحقيق حاضر عبارت است از اينكه «چه زمينه‌ها و عواملي بر موضع‌گيري‌سياسي آيت‌الله‌بروجردي و امام‌خميني (ره) نسبت به امر سياسي تاثير‌گذار بوده است؟» نتايج حاصل از تحقيق كه شيوه جمع آوري داده هاي آن از نوع اسناديكتابخانه اي است، نشان ميدهد كه زمينه‌هاي رشد و بالندگي‌خانوادگي، محيط‌زندگي، بسترهاي‌تحصيلي، نوع فهم از علوم‌ديني، فضاي محيطي-ايدئولوژيكي و خوانش متفاوت از خطر گروه‌هايي مانند بهائيان و ماركسيست‌ها از جمله عواملي است كه نوع و شيوه فعاليت‌سياسي اين دو انديشمند ديني را متفاوت ساخته است. از يك‌طرف آيت‌الله بروجردي با اتخاذ رويكرد علمي و اولويت‌بخشي به مبارزات فرهنگي از ورود عملي به عرصه‌سياست دور ماند و از طرف ديگر امام‌خميني (ره) متاثر از زمينه‌هاي مطرح شده نه‌تنها ورود عملي به امور سياسي را لازم مي‌ديد كه مبارزه براي تشكيل حكومت‌اسلامي تحت امر ولايت فقيه را ضروري مي‌دانست.