بازشناسي فولكلور مادي (پوشاك) در ترسيم سيماي اشخاص داستاني در نسخۀ مصور خاوران‌نامه

منظومۀ‌ خاوران‌نامه اثري بي‌بديل در حوزۀ ادبيات و نگارگري است كه از هم‌آميزي دو وجه‌ حماسي و مذهبي شكل ‌گرفته و بدعتي در تاريخ ‌ادب و هنر ايران نهاده است. روايت هاي اين منظومه، جدال بين خوبي و بدي است و نگارگر نيز، سعي كرده هم پاي با مضمون، به بازنمايي خير و شر و طبقات ‌اجتماعي مختلف، از والاترين ‌طبقه كه خاص پيامبران ‌الهي و امامان است، تا طبقات ‌درباري، مردمان ‌عادي و انسان‌هاي دون‌مرتبه و گناهكاران بپردازد. از اين‌ روي، اين اثر ضمن مصورسازيِ متن ادبي اين روايت بي‌همتا، منبعي ارزشمند در خوانش فرهنگ و ادبيات‌ عامه در عصر تركمانان است كه تلاقي ديدگاه ‌شاعر و نگارگر را در دو وجه ‌حماسي و مذهبي و حساسيت‌هاي آن ها را در نمايش طبقات ‌اجتماعي مختلف نشان ‌مي‌دهد. هدف اين پژوهش، ضمن خوانش طبقات ‌اجتماعي و انواع شخصيت‌پردازي‌ها در متن و تصويرِ نسخۀ مصور خاوران‌نامۀ موجود در كاخ‌ گلستان، شناسايي و تطبيق نوع ‌پوشاك آن ها در تصاوير است تا لايه‌هاي پنهان فرهنگ آن روزگار را شناسايي كند. پرسش اين است كه چه شخصيت‌هايي در متن و تصوير نسخۀ خاوران‌نامه نقش بسته ‌است؟ و چه ارتباطي بين انواع پوشاك در توصيف و بازنمايي شخصيت‌ها در نگاره‌هاي نسخۀ خاوران‌نامه وجود دارد؟ نتايج تحقيق نشان ‌مي‌دهند كه شخصيت‌هاي نسخۀ خاوران‌نامه برحسب وجوه ‌ادبي و طبقات ‌اجتماعي ، در دو حوزۀ متن و تصوير داراي گونه‌هاي متنوع و مشابهي هستند؛ ليكن در ترسيم ‌پوشاك، به‌دليل فقدان اطلاعات لازم در متن ‌ادبي، نگارگر از رسم ‌زمانه و فرهنگ ‌عامۀ آن روزگار بهره برده ‌است. اين تحقيق از حيث هدف بنيادين ـ كاربردي و از نظر روش، استقرايي با رويكرد تطبيقي است.