معرفي و بررسي انتقادي سازكار‌هاي گسست اخلاقي بندورا در توجيه رفتار غيراخلاقي از منظر شهود فطري اخلاقي

Introducing and Critical Study of Bandura’s Moral Disengagement Mechanisms in Perspective of Innate Moral Intuition

چرا مردم رفتار غيراخلاقي انجام­ مي­دهند، اما مشكلي با زندگي خودشان ندارند؟ اين سؤالي است كه بندورا مطرح كرده و در پاسخ به آن از سازكار‌هاي گسست اخلاقي استفاده كرده است. اين پاسخ، مقبول روان‌شناسان و دانشمندان اخلاقي جهان قرار گرفت. با اين ‌حال، با نگرش انتقادي، برخي از سازكار‌هاي معرفي‌شدۀ او ممكن است سازكارهايي براي فرار از اخلاق به‌ حساب نيايند و برخي حتي سازكار اخلاقي محسوب شوند. هدف از اين مطالعه آن است كه سازكار‌هاي معرفي‌شدۀ بندورا از منظر شهود فطري اخلاقي و با نگاهي به شماري از بنيادهاي اوليه­ و عمومي حقوق كيفري بررسي شود. مطالعۀ حاضر به روش تحليلي-توصيفي انجام ‌شده و نشان داده كه هرچند بعضي از موارد موردنظر بندورا، غيراخلاقي‌اند و براي آن‌ها دليل­تراشي شده است، برخي ديگر، اساساً غيراخلاقي نيستند و در مواردي مي­تواند به حفظ هويت اخلاقي فرد در عين اجراي رفتار اخلاقي كمك كند و در بعضي ديگر از موارد نيز متغيرهاي تعديل­كننده­اي وجود دارد كه در تحليل بندورا ديده نشده است؛ به‌طور نمونه، دليل­آوري اخلاقي كه ماهيت رفتار حزب‌الله لبنان را از غيراخلاقي به اخلاقي تبديل مي­كند،‌ اساساً از مصاديق دليل­تراشي و گسست اخلاقي ناروا نيست و تحليل بندورا در اين زمينه در سطح روان‌شناختي با شهود فطري اخلاقي منتفي مي­شود و در سطح بيروني، با اطلاع از موازين حقوق كيفري نقد و نفي مي‌گردد.

By introducing a moral disengagement, Bandura takes an important step in answering the question, “Why do people engage in immoral behavior but have no problem with their own lives?”