بررسي تلقيح ازتوباكتر و قطع آبياري بر عملكرد و برخي خصوصيات فيزيولوژيك ارقام كلزا

به‌منظور ارزيابي عملكرد دانه و محتويات سلولي كلزا در تلقيح با ازتوباكتر و قطع آبياري، آزمايشي در سال زراعي 96-1395، به‌صورت اسپليت فاكتوريل در قالب بلوك‌هاي كامل تصادفي اجرا شد. تيمارها شامل قطع آبياري از مراحل 30 درصد گل‌دهي و 30 درصد خورجين‌دهي و آبياري مطلوب، تلقيح بذور با ازتوباكتركروكوكوم سويه‌هاي 63، 70 و بدون تلقيح و ارقام كلزا شامل نپتون، اكتان و اكاپي (شاهد) بودند. اثر قطع آبياري بر عملكرد، پرولين، قندهاي محلول، پروتئين، آنزيم‌هاي آنتي‌اكسيدان و رنگيزه‌هاي فتوسنتزي معني‌دار شد. اثر ازتوباكتر بر همه صفات مزبور غير از عملكرد و پرولين معني‌دار گرديد. ارقام كلزا از نظر عملكرد، قندهاي محلول، آنزيم كاتالاز و كلروفيل b و كلروفيل كل متفاوت بودند اما در تجمع پرولين، پروتئين، آنزيم پراكسيداز، كاروتنوئيد، كلروفيل a و نسبت كلروفيل a/b اختلاف نداشتند. بيشترين ميزان پرولين، قندهاي محلول، آنزيم‌هاي آنتي‌اكسيدان در قطع آبياري از 30 درصد گل‌دهي و بيشترين پروتئين و رنگيزه‌هاي فتوسنتزي از آبياري مطلوب به‌دست آمد. ازتوباكتر باعث افزايش پروتئين، كلروفيل و كاروتنوئيد گرديد. ارقام هيبريد اكتان و نپتون از نظر آنزيم كاتالاز و كلروفيل نسبت به رقم اكاپي برتر بودند اما رقم اكاپي از نظر قندهاي محلول نسبت به ارقام هيبريد اكتان و نپتون برتري داشت. بيشترين عملكرد دانه با 4559 كيلوگرم در هكتار از آبياري مطلوب به‌دست آمد. با قطع آبياري از مراحل 30 درصد خورجين‌دهي و 30 درصد گل‌‌دهي عملكرد دانه به‌ترتيب 5.99 درصد و 23.65 درصد كاهش داشت. ارقام هيبريد اكتان و نپتون با عملكرد دانه 4584 و 4290 كيلوگرم در هكتار نسبت به رقم اكاپي، به‌ترتيب 24.7 و 19.6 درصد برتر بودند. در نتيجه قطع آبياري باعث كاهش عملكرد و رنگيزه‌هاي فتوسنتزي شد اما محتويات سلولي و آنزيم‌هاي آنتي‌اكسيدان را افزايش داد. چون ازتوباكتر، قندهاي محلول، پروتئين، آنزيم‌هاي آنتي‌اكسيدان، رنگيزه‌ها و تا حدودي عملكرد را افزايش داد، مي‌تواند براي بهبود تغذيه كلزا استفاده شود.