پوشش گياهي اكوسيستم‌هاي آلپي و تحت آلپي ايران

Vegetation of alpine and sub-alpine ecosystems in Iran

با توجه به خدمات متفاوت مراتع، در اين مقاله، تلاش شده است تا با نگرشي اجمالي بر تعاريف و تعيين تيپ­ هاي گياهي مناطق رويشي آلپي/شبه­ آلپي ايران، شناختي اكوسيستم ­محور در اين خصوص ارائه شود. در اين راستا، انواع ساختار رويشي، بر پايه اطلاعات پوشش گياهي حاصل از «طرح شناخت مناطق اكولوژيك كشور» تعريف شده ­اند. بر اساس اين طرح، و با در نظرگرفتن مناطق بالاتر از ارتفاع 2700 متر از سطح دريا، مساحتي حدود 2/2 ميليون هكتار داراي پوشش گياهي آلپي/شبه­آلپي هستند. اين مناطق بر اساس ساختار پوشش (شكل­هاي رويشي و جنس­هاي گياهان)، به ترتيب مساحت، به بوته‌اي‌ها و بالشتكي‌ها، گندميان، پهن­برگان علفي و ارس‌زارها تقسيم شدند. طرح شناخت مناطق اكولوژيك كشور، درباره جوامع تنك كوهسري، مانداب­ها و چمنزارها اطلاعات چنداني به دست نمي­دهد. همچنين، به نظر مي رسد كه تنوع تيپ­ها و ساختارهاي گياهي به­دست­آمده، بيانگر اين واقعيت باشند كه معيار ارتفاع بالاتر از 2700 متر از سطح دريا به تنهايي براي تلقي عبارت رويشي آلپي براي كل كشور نمي­تواند پاسخگو باشد و معيارهاي به­روز و دقيقتري مي­تواند در مطالعات آتي به تعريف و تحديد اين مناطق در نواحي مختلف رويشي كمك كند. طرح­هاي كلان پژوهشي و اجرايي بر مبناي چالش­ها و فرصت­هاي اين نواحي پيشنهاد شده است كه مهمترين آنها پايش تفصيلي و حفاظت است. پيچيدگي و شكنندگي اين اكوسيستم­ها، اولويت اين نواحي در برنامه­هاي احيا و اصلاح را نشان مي­دهد.