عارفي در قامت خطاط صحرا: اِوَگريوس پانتيكوس

شكل‌گيري و تدوينِ عرفان مسيحي از ساحات جذاب و در عين حال تقريباً مغفول در ميان حوزه‌هاي پژوهشِ آكادميك در ايران است. «عارفي در قامت خطاط صحرا: اِوَگريوس پانتيكوس» فصلي مستقل از كتابي به نام عارفان، به قلمِ ويليام هارملس، استاد فقيد دانشگاه كريتون، است. فصلِ موصوف پژوهشي ژرف و عالمانه است در بابِ زندگي، احوال و افكار يكي از عارفانِ بزرگ و بنيان‌گذاران - هرچند نه‌چندان شهير- عرفان مسيحي به نام اِوَگريوس پانتيكوس. اِوَگريوس در زمرهٔ آباء صحرا و از پيش‌قراولانِ عرفان مسيحي به شمار مي‌رود. آباء صحرا از جمله زاهدان و راهبانِ قرون سوم و چهارم مسيحيت بودند كه خانه‌ها و شهرهاي آبادشان را رها كردند و شهروندانِ ملكوت در صحاري مصر شدند. ايشان را مي‌توان واضعِ بسياري از ابداعات و روش‌هاي سير و سلوك معنوي در عرفان مسيحي دانست. اِوَگريوس پانتيكوس از جملهٔ همين آباء صحرا است كه از رهگذر خطاطي روزگار مي‌گذرانيد و يكي از نوآوري‌هاي معنوي‌اش شناسايي و مطرح‌كردن «گناهان كبيرهٔ هفت‌گانه» است. اِوَگريوس را به شهادت آثارش مي‌توان از عارفاني دانست كه از روان‌شناسان خبرهٔ روح نيز بوده است. او از نخستين كساني است كه در عرفان مسيحي طرحي در انداخت براي سيرِ الي‌اللهِ روح.