پيشنهاد الگوي تحليل عاملي اطلاع‌ رساني مخاطرات طبيعي شهري ايران

Proposing a Model of Factor Analysis for Natural Urban Hazards Information in Iran

هدف: ارائه الگوي اطلاع‌رساني و اطلاع‌دهي براي آشنايي جامعه ايران با مخاطرات طبيعي مانند زلزله. روش: پرسش‌نامه محقق‌ساخته بين 184 نفر از مديران ارشد جمعيت هلال‌احمر ايران، كه به روش نمونه‌گيري هدفمند انتخاب شدند، توزيع شد. شاخص‌هاي اين پرسش‌نامه از 114 منبع منتشرشده بين سال‌هاي 1990 تا 2021 به دست آمده و با استفاده از روش فراتركيبي و تأييد خبرگان تدوين شده است. 138 پرسش‌نامه تكميل و دريافت شده است. روش آماري مبتني بر مدل‌سازي و تحليل مسير براساس معادلات ساختاري با استفاده از نرم‌افزار اسمارت پي.ال.اس. بود. در مدل از شاخص ميانگين واريانس استخراج‌شده يا روايي هم‌گرا استفاده ‌شده است. در اين پژوهش براي ازبين‌بردن خطاهاي اندازه‌گيري از روش پايايي تركيبي استفاده ‌شده است. يافته‌ها: فرايند اطلاع‌رساني در سه بخش (اطلاع‌رسانان، ابزار و رسانه‌ها، محتواي پيام اطلاع‌دهي) بررسي شده ‌است. معيارهاي اطلاع‌رسانان شامل سازمان‌هاي مديريت در سطح كشور، سازمان‌هاي مديريت در سطح محلي، جامعة مدني و بخش خصوصي است. معيارهاي ابزار و رسانه‌ها شامل انتشارات، عملكرد هنري، بازي‌ها و مسابقات، مواد صوتي و تصويري، منابع وب، رسانه‌هاي اجتماعي، سامانه‌هاي اطلاعات جغرافيايي و برنامة كتاب درسي است. معيارهاي محتواي پيام اطلاع‌دهي شامل فردي و خانوادگي، سازمان‌هاي حاكميت ملي و محلي با بررسي جامع مخاطرة زلزله در سه موقعيت پيش از بحران، حين ‌بحران و پس ‌از بحران، براساس تحليل عاملي اكتشافي بررسي ‌شده ‌است و درنهايت 34 شاخص در بخش اطلاع‌رسانان، 41 شاخص در بخش ابزار و رسانه‌ها و 56 شاخص در بخش محتواي پيام اطلاع‌دهي تأييد‌ شد. نتيجه‌گيري: در بخش اطلاع‌رسانان نهاد رياست جمهوري، وزارت كشور، وزارت راه و شهرسازي، وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات، سازمان شهرداري‌ها و دهياري‌ها، سازمان صداوسيما، جمعيت هلال‌احمر، فرمانداري، نمايندگان مردم در مجلس، اعضاي شوراي شهر و شهرداري، رؤساي ادارات محلي، معتمدان محلي، سازمان‌هاي مردم‌نهاد، شوراياران در تمام موقعيت‌هاي بحران تأييد قرار ‌گرفته‌اند، در بخش ابزار و رسانه‌ها، هوش مصنوعي و فضاي ابري، پيام‌رسان‌ها) تلگرام، واتساپ،...)، نرم‌افزارهاي كاربردي (اپليكيشن‌ها)، سيستم‌هاي اطلاعاتي زلزله‌نگاري، سامانه‌هاي اطلاعات جغرافيايي(جي.آي.اس.)، نقشه‌ها و تصاوير ماهواره‌اي، سيستم‌هاي هشدار در هر سه موقعيت بحران تأييد‌ شده‌اند. در محتواي پيام اطلاع‌دهي زلزله در معيار فردي و خانوادگي (تهيه كيف اضطراري 0/746 در پيش‌ازبحران، تعامل با ساير افراد محل سكونت 0/915 در حين ‌بحران، مهارت‌هاي زندگي و حل مسئله 0/910 پس از بحران) تأييد شده‌اند و در معيار سازمان‌هاي مديريت ملي و محلي (بررسي مشاغل و معيشت جامعه 0/655 در پيش‌ از بحران، سازمان‌دهي سازمان‌هاي مردم‌نهاد 721/ 0در حين ‌بحران و ارزيابي هشدار اوليه 0/743 پس از بحران) تأييد ‌شده‌اند.

Purpose: To provide a model for natural hazards information for urban areas in Iran such as earthquakes Method: A researcher-made questionnaire was circulated among184 senior managers of the Iranian Red Crescent Society selected by purposive sampling. Items of the questionnaire obtained from 114 sources published between 1990 and 2021, and compiled using meta-combination method and expert approval.138 questionnaires were completed and received. The statistical method was modeling and path analysis based on structural equations using SMART (PLS) software. To determine the validity of the model, the extracted Average Variance Extracted (AVE) or convergent validity were calculated. Combined reliability method has been used to eliminate measurement errors. Finding: The information process is examined in three sections (ie. informants, tools & media, and message content). Informants consist of management organizations at national and local levels, as well as the civil society and the private sector. Tools and media consist of publications, art performance, games and competitions, audio and video materials, web resources, social media, GIS, and textbooks. Message content include individuals and families, national and local government organizations with a comprehensive study of earthquake risk in three pre-crisis, during crisis and post-crisis situations, based on exploratory factor analysis. Finally, 34 indicators in the section Informants, 41 indicators in the tools and media section and 57 indicators in the content of the information message section approved. Conclusion:With regard to the informants section, Presidential Institution, Ministries of Interior, Roads and Urban Development, Communications and Information Technology, Municipalities and Villages Organization, Radio and Television Organization, Red Crescent Society, Governors Offices, MPs, city and municipal council members, heads of local departments, prominent locals, non-governmental organizations, and councilors approved in all crises. With regard to tools and media, artificial intelligence and cloud space, messengers (Telegram, WhatsApp, etc.), applications, seismic information systems, Geographical Information Systems (GIS), maps and satellite imagery, warning systems have been approved in three crisis situations. Content was agreed to include emergency bag before crisis occurs (0.746), interaction with people during the crisis (0.915), life skills and problem solving (0.910) after the crisis. With regard to the criteria of national and local management organizations (survey of jobs and livelihood of the community 0.655 before the crisis, organization of NGOs during the crisis and 0.721 post-crisis initial warning assessment) approved.