پژوهشي قرآني-تفسيري در معرفي و تبيين تئوريِ توحيد بنيان تقريب

هويت مذاهب اسلامي وابستگي شديدي به قرآن و تفسير آن دارد و از جانب ديگر، جوهر و هويت قرآن، چيزي به جز توحيد نيست. پژوهش حاضر با مطالعۀ كتابخانه‏اي تفاسير منتخب و برجستۀ شيعي، اشعري و معتزلي اثبات مي‏كند كه اصيل‏ترين ايده و فرايند تقريب، تئوري توحيد بنيان تقريب است. بر همين اساس، تقريب همچون تمام آموزه‏هاي اسلامي، ريشه از توحيد مي‏گيرد و در جهان مفاهيم با مركزيت توحيد و بر مدار عقل و حكمت، به جنبش در مي‏آيد. حداقل نتيجۀ اثبات تئوري حاضر، دو قاعدۀ بنيادين تقريبي است: نخست اينكه نسبت به نصوص توحيدي، مذاكره هيچ منطق و اعتباري ندارد، اما دربارۀ ظواهر، مجملات و متشابهات مي‏توان به دنبال همراهي و هماهنگي بود؛ ديگر اينكه، تفاوت به سبب تناقض و يا تخالف رخ مي‏دهد. تفاوت‏ها تا جايي كه به نقض باور توحيد منجر نشود، در دايرۀ تقريب و همراهي واردند و چون تناقض بروز كند، تقريب، معنا و كاربردي ندارد.