نقد و بررسي نظريه اخلاقي قرب‌گرايي؛ ديدگاه آيت‌الله مصباح

No Title

نظريه قرب‌گرايي، ديدگاه آيت‌الله مصباح در تبيين ارزش‌هاي اخلاقي و نوعي دفاع از واقع‌گرايي در اخلاق است. در اين نظريه حب ذات منشأ ارزش‌هاي اخلاقي تلقي مي‌شود و واقعي بودن اين حب و تعلق آن به كمال و از طرفي دستوري، سليقه‌اي و قراردادي نبودن كمال سبب شده تا ارزش‌هاي اخلاقي، واقعي به شمار آيند. آيت‌الله مصباح بين لزوم و الزام تفكيك مي‌كند و الزامات اخلاقي را اعتباري مي‌داند، با اين توجه كه اين اعتبارات براساس لزوم بالقياس موجود ميان فعل اختياري و غايت اخلاق انشا شده‌اند. از نظر ايشان غايت اخلاق قرب الهي است و رفتارهايي ارزشمندند كه انسان را به اين قرب برسانند. در اين مقاله نظر ايشان در باب غيراختياري بودن حب ذات مورد اشكال قرار گرفته و تقريري خاص از اختياري بودن حب ذات ارائه شده است. در اين تقرير با ارجاع حب ذات به حب اصل كمال و در نتيجه، مقايسة كمال ذات با كمالات برتر از آن، وجهي براي انتخابي و اختياري شدن حب ذات ارائه شده است. به اين ترتيب معيار ارزش‌هاي اخلاقي از كمال حقيقي انسان به كمال خداوند متعال تغيير كرده و عمل بر اساس حب به كمال الهي، به عنوان بالاترين ارزش ذاتي اخلاق معرفي شده است. در نتيجه تبيين ديگري از واقع‌گرايي اخلاقي و غايت اخلاق ارائه شده است. علي‌رغم اين نقدها ساير ابعاد اين ديدگاه تأييد، و از نقاط قوت آن دانسته شده است.

No Abstract