منع فقهي بلندمرتبه سازي در بوته نقد

يكي از مسائلي كه شهرهاي امروز جهان به‌ويژه شهرهاي بزرگ با آن مواجه هستند، بلندمرتبه‌سازي است. تعريف بلندمرتبه‌سازي نسبي است و بستگي به شرايطي همچون شرايط اجتماعي و تصورات فرد از محيط و ارتفاع ساختمان‌هاي هم‌جوار دارد و تا حد زيادي با توجه به عرفِ محل تعريف مي‌شود. بلندمرتبه‌سازي به‌عنوان مجموعه‌اي از مزايا و معايب، موافقان و مخالفاني با ادله‌هاي مختلف و گاهي متناظر پيدا كرده‌است. مرور اين مزايا و معايب ديدي جامع در بررسي فقهي اين پديده نيز فراهم مي‌آورد. پرسش اصلي مطالعۀ حاضر اين است كه حكم اوليِ بلندمرتبه‌سازي در شهر اسلامي چيست؟ براي پاسخ به اين مسئله ديدگاه محسن اراكي بررسي و نقد خواهد شد. از ادلۀ فقهي ازجمله قاعدۀ «لاضرار» مي‌توان به پنج ضابطۀ اساسي اشاره نمود: لزوم كاربري انساني، تناسب ارتفاع ساختمان با سطح اماكن ديني، توجه به هويت و منظر ديني، تخريب نكردن ميراث فرهنگي و توجه به حق آرامش براي بلندمرتبه‌سازي. با رعايت ضوابط فوق، بلندمرتبه‌سازي به‌لحاظ فقهي، مجاز و درصورتِ ارتقاي كيفيت زندگي و حفظ حقوق شهروندي رجحان دارد.