سيماي زمامداري اثربخش از منظر خواجه نظام‌الملك طوسي، امام محمد غزالي و نيكولو ماكياولي (تحليل مضمون سياست‌نامه، نصيحت‌الملوك و شهريار)

پژوهش حاضر با هدف پاسخ دادن به اين پرسش كليدي كه «مختصات زمامداري اثربخش از ديدگاه نظام الملك، غزالي و ماكياولي چيست؟» انجام شد و به منظور يافتن پاسخ اين پرسش و درك اينكه زمامداري اثربخش از ديدگاه اين صاحبنظران عرصه حكمراني، چه شباهت ها و تفاوت هايي دارد، مهمترين آثار ايشان در حوزه زمامداري، يعني سياست نامه، نصيحت الملوك و شهريار مد نظر قرار گرفت. بر مبناي روش تحقيق تطبيقي با رويكرد توصيفي متغير محور و كاربرد تكنيك تحليل مضمون، داده ها در قالب دو مضمون اصلي(ويژگي هاي فردي و رويكردهاي مديريتي) ساماندهي گرديدند. با عنايت به فضاي حاكم بر هر منبع و شبكه مضامين احصاء شده و توجه به منظومه فكري هر يك از صاحبنظران، شايد بتوان سبك زمامداري مد نظر نظام الملك را « زمامداري معتدل » ناميد كه هم به دنيا و هم به آخرت و هم به اخلاق و هم به سياست نگاهي توأمان دارد. با بررسي مجموعه دغدغه هاي غزالي، شايد بتوان سبك مورد تأكيد وي را « زمامداري وارسته » نام نهاد كه بر صفات و نگرش متعالي حاكم بر پايه نگاهي آخرت انديشانه و عرفاني تأكيد دارد و سبك منتج از توصيه هاي ماكياولي را نيز مي توان در قالب « زمامداري مخرب يا زهرآگين » طبقه بندي كرد.