تحليل و بررسي رابطۀ تعبّد با عقلانيت در رهيافت‌هاي معنويت ديني و معنويت مدرن

No Title

معنويت مدرن نظريه‌اي است كه طي ساليان اخير توسط برخي از روشنفكران تجددگرا در مجامع علمي و دانشگاهي مطرح شده و در همين راستا به تضعيف و حتي انكار معنويت ديني پرداخته است. بر اساس اين رهيافت، امروزه انسان مدرن از جمع ميان عقلانيت و ديانت عاجز مانده و براي رهايي از اين وضعيت چاره‌اي جز اين ندارد كه معنويتي همسو با لوازم و اقتضائات مدرنيته و برخاسته از «عقلانيت مدرن» اختيار كند. از اين نظرگاه، مهم‌ترين عاملي كه سبب رويگرداني انسان مدرن از ديانت به معنويت مي‌شود، تعبدگرايي در دين است؛ زيرا عقلانيت مدرن با مشخصّة استدلال‌گرايي كاملاً در تضاد با مقولة تعّبد است. پژوهش حاضر به بررسي تطبيقي رابطه تعبد با عقلانيت در هر يك از رويكردهاي معنويت ديني و مدرن پرداخته است. نتايج اين تحقيق كه با روش كتابخانه‌اي و شيوه توصيفي ـ تحليلي گرد آمده است، نشان مي‌دهد: اولاً تعبديات دين نه‌تنها با عقلانيت ناسازگار نيستند، بلكه بر اساس «ادلة ضرورت وحي و نبوت» مبتني بر دلايل عقلاني‌اند؛ ثانياً معنويت مدرن با تحليل ناقص و نادرست، تعبديات ديني را همچون تقليدهاي كوركورانه پنداشته و از‌ همين‌رو به انكار آنها پرداخته است. البته نظرية مزبور اشكالات و ابهامات جدي ديگري نيز داشته كه در پژوهش حاضر مطرح شده است.

No Abstract