بررسي نقش وكاركرد شهرهاي كوچك در سهولت خدمات‌رساني به نواحي روستايي شهرستان رودبار

Investigating the Role and Function of Small Towns in Facilitating Services to Rural Areas of Rudbar county

امروزه موضوع نابرابري و عدم تعادل فضايي ميان مناطق روستايي و شهري از مباحث مهم برنامه­ريزان منطقه­اي است. براي توازن بخشيدن و كاهش نابرابري نقاط روستايي، توجه به شهرهاي كوچك يكي از راهكارهاي تعادل‌بخشي به اين وضعيت است. مقاله حاضر با روش توصيفي - تحليلي و با استفاده از روش­ها و مدل­هاي كمي مانند ضريب مكاني (LQ) و شاخص مركزيت به تحليل عملكرد شهرهاي شهرستان رودبار مي­پردازد. در اين مقاله، اهدافي چون تبيين رابطه بين كاركرد نقاط شهري در خدمات‌رساني به نواحي روستايي شهرستان، رتبه­بندي برخورداري خدمات و تعيين سطوح توسعه­يافتگي روستاهاي حوزة نفوذ مستقيم شهرهاي شهرستان رودبار مورد توجه است. ضريب مكاني (LQ) مشخص نمود كه شهرستان رودبار در زمينه كشاورزي و صنعت داراي ضريب (LQ) بالاتر از يك بوده و صادر كننده محصولات توليدي مي­باشد اما از نظر خدمات (LQ) پايين­تر از يك بوده و نشان‌دهنده وابستگي به شهرستان­هاي ديگر است. بر اساس شاخص مركزيت، ساكنان حوزة نفوذ مستقيم شهرهاي رودبار، لوشان، منجيل، رستم­آباد و بره­سر از نظر سطح‌بندي روستاهاي حوزة نفوذ مستقيم خود داراي نظم هستند و شهرهاي جيرنده و توتكابن از اين نظم در سطح‌بندي روستاهاي حوزة نفوذ مستقيم خود محروم هستند. اين شهرها به غير از انجام ارتباط اجباري اداري و سياسي كه موجب وابستگي روستا به شهر مي­شود در ساير موارد چون مناسبات اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي علاوه بر شهرهاي خود به شهرهاي ديگر شهرستان نيز مراجعه مي­كنند.

Today, the inequality and spatial imbalance between the rural and urban areas is an important issue for regional planners. To balance and reduce the inequality in rural areas, it is essential paying attention to small towns. It was descriptive-analytical research. Using quantitative methods and models such as spatial coefficient (LQ) and centrality index, the present article analyzed the performance of Rudbār cities. In this article, the objectives include explaining the relationship between the function of urban areas in providing services to rural areas of the city, ranking the availability of services, and determining the levels of development of villages in the area of direct influence of Rudbār cities were considered. Location quotient (LQ) showed that Rudbār city in the field of agriculture and industry had a coefficient (LQ) higher than one and was an exporter of manufactured products, but in terms of services (LQ) was less than one and indicated the dependence on the other cities. According to the concentration index, the residents of the cities of Rudbār, Lowshān, Manjil, Rostamabād, and Bare-sar were regular in terms of ranking their domain villages, and the cities of Jirandeh and Tootkābon are irregular. In addition to the forced administrative and political communication that makes the village dependent on the city, in other cases, residents are referred to other towns of the county for economic, social, and cultural relations.