جلوه‌هاي حقوق بشر در آثار جامي

Manifestation of Human Rights in Jaami's Works

حقوق بشر اساسي‌ترين و ابتدايي‌ترين حقوقي است كه هر فرد به طور ذاتي و فطري، به صرف انسان بودن از آن بهره‌مند مي‌شود و اين حقّ را خالق انسان در آغاز تولّد، براي او قرار داده است. موضوع حقوق بشر، انسان است و در جهان‌بيني اسلامي نيز انسان به عنوان خليفۀ خدا، در سايۀ عقل و اراده و مسئوليّت بر ساير مخلوقات برتري دارد. عبدالرّحمان بن احمد جامي، شاعر و اديب قرن نهم هجري، به موضوع حقوق بشر توجّه خاصّ داشته و در آثار نظم و نثر خود همگان را به رعايت حقوق بشر فرا مي‌خواند. در اين مقاله با مطالعۀ آثار معروف جامي؛ يعني بهارستان، نفحات‌الانس، هفت اورنگ، سلامان و ابسال، لوايح و... ديدگاه و نظريات وي در ارتباط با حقوق و روابط انسان‌ها استخراج، بررسي و نقد و تحليل شده است. از جمله مهم‌ّترين حقوقي كه جامي مخاطبان خود را به رعايت آن‌ها سفارش كرده است، مواردي از قبيل: حقوق والدين، حقوق مهمان، حقوق مردم بر حاكم، حق كرامت و شخصيّت انساني، حقوق نيازمندان، حقوق دوست و معاشر، حقوق مسلمانان نسبت به يكديگر است.

Human Right is the most basic fundamental right which every individual utilizes it as his intrinsic and inherent creature and this is what the creator of man has endowed it to him since his birth. The subject of human being is man and in Islamic worldview man is considered as the caliph of God and has transcendence over other creatures in the light of his wisdom and responsibility. Abdorrahman ibn Ahmad Jaami, the poet and scholar of 9th century has had special attention on human right and has called everybody to behave accordingly. By studying Jaami's famous works as : The Baharestan, the Nafahatol ons, the Salaman va Absal his tenets have been studied and analyzed in relation with Human Right. Of the rights which Jaami has recommended them to his readers are : the right of the parents on children, guests, people on the ruler and the right of man's dignity, the needy, companions and the right of muslems towards each other.