نقد و تحليل‌ديدگاه‌ابوسعيد ابوالخير و ابوالقاسم‌قشيري به مؤلفه‌هاي تربيت عرفاني

No Title

ابوسعيد ابوالخير و ابوالقاسم قشيري هر دو از پيران طريقت اند كه سال هاي متمادي از عمر خويش را در تهذيب و تربيت سالكان صرف كرده اند. اين پژوهش به شيوۀ كتابخانه‌اي و به روش توصيفي ـ تحليلي قصد دارد تا به ارزيابي مؤلفه هاي تربيت عرفاني ازجمله پير، ذكر، سماع، اخلاص، سخاوت و شكيبايي در شيوۀ تربيتي ابوسعيد ابوالخير و قشيري با تكيه‌بر كتاب‌هاي اسرارالتوحيد، رساله قشيريه و ترتيب السلوك بپردازد. يافته هاي پژوهش نشان مي دهد كه از نگاه اين دو عارف، سالك بايد ابتدا حدنصاب‌هاي اخلاقي و تربيتي را دارا باشد و سپس پيري راه دان را كه مزين به صفات تقوي، سخاوت و تواضع بوده برگزيند. هر دو عارف، ذكر را به‌عنوان يكي از آداب سلوك پذيرفته و انواع و آدابي براي آن قائل شده‌اند؛ هرچند در آداب عرفاني قشيري، اين موضوع دشوارتر به نظر مي‌رسد. ابوسعيد، سماع را يكي از اصول تربيت عرفاني خود و آن را غذاي روح مي‌داند؛ اما قشيري نگاه مثبتي به سماع ندارد. ابوسعيد و قشيري، اخلاص و اجتناب از تزوير را از شرايط سلوك مي دانند. همچنين سخاوت شيخ و مريد را در تربيت عرفاني مهم مي شمارند؛ به ويژه اينكه در اغلب حكايت هاي اسرارالتوحيد، صحبت از بخشش ابوسعيد است و او را بايد شيخ سخا ناميد و قشيري نيز براي بخشش، انواعي ازجمله سخاوت در تن، در ثواب و مال برمي¬شمارد. درنهايت، ابوسعيد و قشيري، شكيبايي در برابر امر نفس اماره، اوامر و نواهي شيخ و ناملايمات راه سلوك را ضروري مي دانند و با رفتارشان همچون صبوري و شكرگزاري بر مرگ فرزند، شكيبايي را به مريدان و اطرافيانشان تعليم مي دهند.

No Abstract