زمين‌شيمي، سن‌سنجي و محيط تكتونوماگمايي سنگ‌هاي آذرين پيرامون كانه‌زايي آهن- مس احمدآباد، سمنان

كانسار آهن- مس احمدآباد در شمال‏‌خاوري سمنان و در فاصله‌ پهنه‌‏‌ ساختاري البرز تا ايران مركزي جاي دارد. سنگ‏‌هاي آتشفشاني سنوزوييك با تركيب داسيت، آندزيت، تراكي‌آندزيت، آندزيت‌بازالتي و بازالت و سنگ‏‌هاي آذرآواري شامل توف‏‌هاي سبز تا خاكستري و توف‏‌هاي اسيدي با ميان‏‌لايه‏‌هايي از شيل، ماسه‏‌سنگ و كنگلومرا از سنگ‏‌هاي رخنمون‌يافته در اين محدوده هستند. توده‏‌هاي آذرين دروني با سرشت مونزونيتي و مونزوديوريتي و به مقدار كمتر گرانوديوريت و گرانيت درون ديگر واحدهاي منطقه نفوذ كرده‏‌اند. بافت غالب در اين توده‏‌ها، پورفيروييد و گرانولار است و پلاژيوكلاز، آلكالي‌فلدسپار و كوارتز از كاني‏‌هاي اصلي سازنده‌ آنها هستند. بافت غالب واحدهاي آتشفشاني پورفيريتيك است و كاني‏‌هاي پلاژيوكلاز، آلكالي‌فلدسپار، كوارتز، آمفيبول و پيروكسن از مهم‏‌ترين سازنده‏‌هاي آنها هستند. سن‏‌سنجي تودۀ مونزوديوريتي به روش U-Pb براي كاني زيركن، سن 0.10±51.76 ميليون سال پيش معادل ائوسن آغازين را براي اين توده نشان مي‏‌دهد. تجزيۀ شيميايي سنگ كل نشان داد اين توده‏‌هاي آذرين دروني سرشت كالك‏‌آلكالن دارند و از نوع I و متاآلومينوس هستند و با كمان‏‌هاي آتشفشاني حاشيۀ فعال قاره‏‌اي وابسته به پهنه‌ فرورانش مرتبط هستند. غني‏‌شدگي عنصرهاي LREE نسبت به عنصرهاي HREE و غني‏‌شدگي عنصرهاي LILE (Ba، K، Sr و Th) نسبت به HFSE (Ti) نشان‌دهنده‌ پيدايش ماگما در پهنۀ فرورانش است. روند موازي تغييرات عنصرهاي خاكي كمياب در نمونه‏‌ها و آنومالي مثبت Pb نشان‌دهنده‌ خاستگاه ذوب گوۀ گوشته‏‌اي متاسوماتيك با سيال‌هاي آزادشده از صفحۀ فرورونده است. ‌ذوب‌بخشي همراه با آلايش پوسته‏‌اي، در پيدايش ماگماي سازندۀ سنگ‏‌هاي آذرين منطقه نقش بنيادين داشته‏‌اند.