بررسي ديدگاه مفسران در تفسير «فطر / فطرت» با تأكيد بر روابط جانشيني و همنشيني

فطرت از واژگان كليدي قرآن در حوزه انسان‌شناسي به‌طور خاص و هستي‌شناسي به‌طور عام است، ازاين‌رو از گذشته تاكنون مكاتب كلامي، فلسفي، عرفاني، تفسيري و روايي به آن پرداخته‌اند. پژوهش حاضر با بررسي تفاسير موجود، با رويكرد تفسيري قرآن به قرآن و تأكيد بر مباحث جانشيني و همنشيني، مفهوم فطرت را در كاربردهاي قرآني تبيين كرده است. اين روش با رويكردي توصيفي ـ تحليلي تلاش مي‌كند زواياي پنهان يك مفهوم را با فرايندي مشخص بازشناسي كند. با بررسي واژه » فطر / فطرت « در تفاسير موجود و تحليل آن، روشن گرديد اين واژه ضمن همنشيني با صفات ربوبيت، ولايت، توحيد و رازقيت و جانشيني واژگان سنت، انشقاق و انفراج از آن، دربرگيرنده مفهومي نزديك به مفهوم سنت است. از اين رو، فطرت در قرآن بيانگر وجود نظم و انتظام در هستي است. چنين انتظام معناداري در درون انسان نيز منطبق بر نظام هستي مفطور شده است؛ نظامي كه در شكل روابط علّي ميان پديده‌ها ظاهر مي‌گردد. واژگان كليدي