شاخصه هاي اخلاق اجتماعي در رسانه با تمركز بر نظريه تكافل اجتماعي

يكي از حوزه‌هاي نوظهوري كه به شدّت نيازمند شاخصه سازي است، حوزه اخلاق رسانه است. رسانه در دوران كنوني بر تمام ساحت‌هاي زندگي انسان (تفكرات، احساسات و اعمال) سايه افكنده است و روابط چهارگانه انسان با خود، خدا، طبيعت و ديگر انسان‌ها را دستخوش تحول قرار داده است. يكي از مهم‌ترين حوزه‌هاي ملموسي كه رسانه قدرت تحول در آن را دارد، حوزه روابط انسان با ديگر انسان‌هاست كه اخلاق اجتماعي را شكل مي‌دهد. در اين پژوهش به‌جاي استفاده صرف از روش‌هاي آماري در شاخصه سازي، بر روش خبرگاني در توليد شاخصه‌هاي اخلاق اجتماعي در رسانه تأكيد شده است. همچنين رويكردي كه بر اساس آن شاخصه‌هاي اخلاق اجتماعي در رسانه احصاء مي‌شود، رويكرد جمع‌آوري شاخص‌هاي موجود نيست؛ بلكه نويسنده به دنبال ساخت شاخص‌هاي مطلوب رسانه اخلاقي، در حوزه اخلاق اجتماعي است. براي تبيين و تحليل شاخصه‌هاي مطلوب رسانه اخلاقي در حوزه اجتماعي، از نظريه تكافل اجتماعي استفاده شده است. نهادهاي موضوع تكافل (همچون خانواده، خويشاوندان، همسايه، دوستان و برادران ديني) در چارچوب روابط غير بازاري يا اخلاقي، با تأمين تمام نيازها و حل همه مشكلات افراد جامعه، نقش مهمي در استقرار و تقويت جامعه اخلاقي ايفا مي‌كنند. حال رسانه طراز انقلاب اسلامي، به مدد اتكا به نظريه تكافل اجتماعي، مي‌تواند نقش مهمي در شكل‌دهي به شاخصه‌هاي رسانه اخلاقي در حوزه اجتماعي ايفا كند. لذا با استفاده از آيات و روايات وارده حول نهادهاي موضوع تكافل، مي‌توانيم به بايسته‌هاي اشاعه اخلاق اجتماعي در رسانه پي ببريم. مهم‌ترين بايسته در اين حوزه عبارت است از نفي فردگرايي و ترويج فرهنگ تعاون و همياري در بستر نهادهاي موضوع تكافل. خانواده گرايي، خويشاوند ‌محوري، حُسن هم‌جواري و همسايگي، دوستي و ترابط ميان مؤمنان در جامعه اسلامي و بايدها و نبايدهاي هر يك از آن‌ها، از جمله شاخصه‌هايي هستند كه رسانه‌ها به ميزان تقرّب به آن‌ها، مي‌توانند مروّج و مقوّم اخلاق اجتماعي در جامعه باشند.