كاربرد آمار فضايي در ارزيابي الگوهاي همبستگي مكاني آلودگي صوتي در قسمت مركزي حوزه آبخيز زاينده‌رود

آلودگي صوتي ب­ه‌عنوان يكي از مهمترين آلاينده­‌هاي محيط­‌زيست اثرات بالقوه­‌اي بر سلامت انسان دارد. ارزيابي الگوهاي همبستگي مكاني صوت به درك بهتر چگونگي اثرگذاري آلودگي صوتي بر رفاه و سلامت جامعه كمك مي­‌كند. از اين‌رو در اين مطالعه، پس از پهنه‌­بندي آلودگي صوتي در قسمت مركزي حوزه آبخيز زاينده‌­رود، با استفاده از رويكردهاي آمار فضايي شامل تحليل موران جهاني، تحليل انسلين موران محلي، تحليل نقاط داغ (گيتس-­اردجي) و تحليل خوشه و ناخوشه رندرينگ الگوهاي همبستگي مكاني آلودگي صوتي ارزيابي شد و در پايان با استفاده از منحني شاخص عملكرد، صحت مكاني رويكردهاي مورد استفاده، بررسي شد. نتايج نشان داد تغييرات همبستگي مكاني پهنه‌­هاي با آلودگي صوتي داراي همبستگي مثبت و الگوي خوشه‌­اي است. بر اين اساس پهنه‌­هاي با آلودگي صوتي زياد داراي الگوي خوشه‌­ي بالا است و بخش­‌هاي شرقي و شمالي منطقه‌­ي مطالعاتي را شامل مي­‌شود. در حالي‌كه پهنه­‌هاي با آلودگي صوتي كم، داراي الگوي خوشه­‌اي پايين است و قسمت­‌هاي جنوبي و مركزي منطقه­‌ي مطالعاتي را در بر مي‌­گيرد. ارزيابي صحت مكاني الگوهاي همبستگي مكاني آلودگي صوتي نشان داد كه بيشترين ميزان سطح زير منحني مربوط به روش تحليل نقاط داغ (96/0) و كمترين ميزان آن مربوط به روش تحليل خوشه و ناخوشه رندرينگ (89/0) است. به‌طور كلي، رويكرد تحليل نقاط داغ نسبت به دو روش ديگر از صحت مكاني بيشتري برخوردار است و نمودار مشخصه‌­ي عملكرد، معيار مناسبي براي ارزيابي صحت مكاني رويكردهاي مبتني بر آمار فضايي است. نتايج اين مطالعه مي‌­تواند به مديران و برنامه‌­ريزان سرزمين براي هم­سو كردن استراتژي‌­هاي مديريتي در كاهش آلودگي صوتي كمك كند.