تحليلي بر پيامدهاي بهرهبرداري بيرويه از منابع آب زيرزميني در حوضه غرب تالاب جازموريان

در سال‌هاي اخير به دليل كاهش آبهاي سطحي به دلايل مختلف، فشار مضاعفي از طرف كشاورزان براي بهرهبرداري بيشتر از آبهاي زيرزميني صورت گرفته است كه اين امر پيامدهاي بسياري را براي بخشهاي كشاورزي و محيط‌زيست به دنبال داشته است؛ بنابراين نياز است كشاورزان و سياستگذاران اين حوضه با يك برنامهريزي جامع و استراتژيك زمينه استفاده ايمن از آبهاي زيرزميني را فراهم كنند و خود را با شرايط جديد سازگار سازند. در اين راستا هدف كلي اين تحقيق، پيامدهاي بهرهبرداري بيرويه از منابع آب زيرزميني در مناطق روستايي مي­باشد. جامعه آماري تحقيق شامل همهي بهرهبرداران داراي چاههاي نيمه‌عميق و عميق، در حوضه غرب تالاب جازموريان در سال 1397 بوده (N: 6112) و با استفاده فرمول نمونهگيري كوكران 174 نفر براي مطالعه انتخاب شدند. ابزار اصلي تحقيق پرسش‌نامهاي بود كه روايي آن توسط گروه متخصصان و پايايي آن توسط ضريب آلفاي كرونباخ تأييد شد (α>0.7). نتايج ضريب تغييرات براي اولويتبندي پيامدهاي بهره‌برداري بيرويه از منابع آب زيرزميني در بخش كشاورزي بر اساس ديدگاه پاسخ‌گويان نشان داد كه مهمترين پيامدهاي بهرهبرداري بيرويه از منابع آب زيرزميني در بخش كشاورزي در منطقه مورد مطالعه شامل موارد «افزايش پديده فقر در بلندمدت» و «مديريت سخت مزرعه» بود. همچنين نتايج تحليل عاملي اكتشافي در اين پژوهش نشان داد كه اين پيامدها در ميان جوامع محلي منطقه در عاملهاي محيطي، اقتصادي، اجتماعي و روان‌شناختي طبقهبندي مي‌گردند كه اين چهار عامل در مجموع 85/76 درصد از كل واريانس را تبيين مي‌نمايند. 34/23 درصد واريانس باقيمانده مربوط به عواملي بوده كه در اين تحليل شناسايي نشده است.