نقش آلاينده‌ها بر سلامت و محيط‌زيست با تأكيد بر تاب‌آوري اجتماعي (مطالعه بر اساس آلاينده‌ها در شهر اراك)

توجه به تأثير آلاينده‌ها بر سلامت انسان از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. آلاينده‌هاي موجود در منابع طبيعي همچون حوزه‌هاي آبخيز و هوا مي‌تواند براي اكوسيستم‌ها و انسان‌ها خطرات جبران‌ناپذير و طولاني مدتي را به همراه داشته باشد. غلظت بالاي فلزات سنگين همچون كروم، آهن، روي و غيره كه از طريق فاضلاب‌هاي صنعتي در محيط تخليه مي‌شوند حوزه‌هاي آبخيز را در وضعيت نامساعدي قرار داده و سلامت انسان‌ها را تهديد مي‌كند؛ از طرفي آلودگي هوا امروزه به صورت يكي از مشكلات بزرگ زيست‌محيطي و اقتصادي در سراسر جهان مطرح شده و اين مسئله به‌ويژه در شهرهاي بزرگ صنعتي، به صورت مشكل جدي‌تري مطرح مي‌شود. آلودگي هوا سبب افزايش شدت انواع بيماري‌هاي تنفسي، پوستي، ضعف جسماني و بسياري امراض ديگر شده است؛ همچنين باعث افزايش بي‌رويه هزينه‌هاي جاري به‌منظور حذف اين آلودگي‌ها مي‌شود. پژوهشگران به نقش آلودگي هوا بر ابعاد رواني و اجتماعي سلامت نيز توجه داشته‌اند. به همين دليل هدف اين پژوهش بررسي و مقايسه تأثير آلودگي هوا بر ميزان تاب‌آوري اجتماعي شهروندان مناطق شهر اراك در سال 98-1397 بود. در اين پژوهش از روش توصيفي (علي– مقايسه‌اي) استفاده شد و جامعه آماري شامل همه شهروندان شهر اراك بود كه تعداد نمونه‌ها با روش نمونه‌گيري داوطلبانه 283 نفر در نظر گرفته شد. از مجموع داده‌هاي شاخص‌هاي آلودگي هوا در طول يك سال سه شاخص CO، NO2، PM2.5 انتخاب شد. پرسش‌نامه تاب‌آوري اجتماعي محقق ساخته با 50 سؤال و تأييد روايي صوري و محتوايي آن توسط كارشناسان و ضريب پايايي 78/0 مورد تأييد و در شش منطقه شهر شامل مناطق داراي ايستگاه ارزيابي توزيع گرديد. در تحليل داده‌ها از آماره‌هاي رگرسيون، تحليل واريانس چند متغيره و نرم‌افزار SPSS استفاده شد. نتايج نشان داد وضعيت مناطق از نظر آلودگي هوا خوب و متوسط بوده و ميانگين ميزان تاب‌آوري اجتماعي در سطح متوسط برآورد شد. بنابر يافته‌ها، شاخص‌هاي آلودگي هوا به‌عنوان متغيري مهم بر تاب‌آوري اجتماعي شناخته شد.