بررسي دانش بومي بر پايداري زيست محيطي عشاير كوچ‌گر ايل ممسني

مقدمه: دانش، سنگ بناي توسعه است؛ دانش بومي بخشي از سرمايه ملي هر قومي است كه باورها، ارزش‌ها و آگاهي‌هاي محلي آنان را در بر مي‌گيرد و حاصل قرن‌ها آزمون‌وخطا در محيط طبيعي و اجتماعي است كه از نسلي به نسل ديگر به شكل موروثي منتقل شده است. ايجاد ظرفيت‌هاي بومي يك جنبه حياتي براي توسعه پايدار است. در سال­هاي اخير استفاده از فناوري‌هاي پيشرفته، مشكلات زيست‌محيطي و بحران­هاي اقتصادي در فرآيند توليد را سبب شده است؛ كه در اين رابطه شناخت دانش بومي و شيوه­هاي سنتي توليد و آگاهي از دانش روز نقش كليدي در دستيابي به شاخص­هاي توسعه پايدار را خواهد داشت. هدف پژوهش: هدف كلي از اين پژوهش، معرفي دانش بومي عشاير كوچ رو ايل ممسني در فعاليت­هايي چون مديريت مرتع و چگونگي بهره‌برداري عشاير از «زيست محيطي»، از منظر؛ مسكن و سكونتگاه­هاي عشايري، فرآوري محصولات غير لبني، دامپزشكي سنتي و روش­هاي مبارزه با آفات و امراض دامي مي­باشد. روش­شناسي تحقيق: پژوهش پيمايشي حاضر، حاصل مطالعه گسترده­اي است كه با رويكرد كيفي به اجرا درآمده است و با بهره­گيري از فنون متعددي از جمله مشاهده مستقيم، مصاحبه­هاي عميق و مشاهده­ي مشاركي بخش كوچكي از سامانه­هاي پيچيده­ي دانش بومي عشاير كو­چ­گر ايل ممسني (مسكن عشايري، محصولات غير لبني و دامپزشكي بومي) را به تصوير بكشد. قلمروجغرافيايي پژوهش: عشاير كوچنده استان فارس در قالب گروه­هاي متشكل از سه ايل بزرگ قشقايي، خمسه، ممسني و هشت طايفه مستقل مي باشد كه قلمرو جغرافيايي پژوهش حاضر، عشاير ممسني مي باشد. در حال حاضر ايل لر ممسني شامل 4 طايفه جاويد(جاوي)، رستم، بَكِش و دشمن زياري مي‌باشد كه طوايف بَكِش و دشمن زياري يكجانشين شده­اند و داراي زندگي كوچندگي نمي‌باشند. يافته­ ها و بحث: يافته‌هاي تحقيق نشان مي­دهد دانش بومي عشاير با اعمال مديريت چرا منجر به پايداري گياهان مرتعي شده كه اين امر حفظ محيط‌زيست را به دنبال داشته و در نهايت توسعه­ي پايدار را سبب خواهد شد. يكي از فن‌هاي آن‌ها براي احياي مراتع اين است كه ابتدا مراتع پايين­دست كه كيفيت چنداني ندارند را مورد استفاده دام قرار داده سپس اجازه مصرف مراتع بالادستي را به آن‌ها مي­دهند. همچنين، مسكن عشاير موسوم به سياه‌چادر)بهون (كه تمام قطعات و اجزاي تشكيل‌دهنده خود را از طبيعت به وام برده و شكل و ساختار آن با طبيعت سازگار است به دليل رعايت فاكتورهاي بومي در توسعه­ي پايدار نقش مهمي ايفا مي­كند. نتايج: در نهايت بسياري از شيوه­هاي دامپزشكي بومي را مي­توان در زمره­ي فناوري­هاي زيستي قرار داد كه در مقايسه با داروهاي مصنوعي-تجاري كم خطرترند. كه شامل شيوه­هاي « برون تني » و شيوه هاي«درون تني» مي شود.