متن‏‌شناسي تحريمةالقلم و تصحيح ابياتي از آن

ازجملۀ آثاري كه از سنائي غزنوي، شاعر زبان آور و دوران ساز تاريخ ادبيات فارسي باقي مانده، مثنوي كوتاه تحريمةالقلم است. اين مثنوي را استادان دانشمند مجتبي مينوي (1336)، رضا مايل هروي (1346) و محمدتقي مدرس رضوي (1348) تصحيح كرده‌اند. آخرين كوشش، يعني تصحيح شادروان مدرس رضوي، در نيم قرن اخير همواره محل توجه و مراجعۀ اهل تحقيق بوده‌است. بااين حال، در اين چاپ سهوهاي متعددي ديده مي شود كه غالبا به‎سبب برخي كاستي ها در منابع مصحح و اشكالات روش شناختي رخ داده است. در اين نوشتار پس از جست‌وجو و تحصيل همۀ منابع شناخته شدۀ اين مثنوي تا امروز، نخست به تبارشناسي اين منابع و نقد و تحليل متن‌شناختي آنها پرداخته‌ايم، سپس براساس اين دست‌نوشت‌ها، با توجه به قراين موجود در خود متن، مضامين و ساخت هاي مشابه در ساير متون ادبي و عرفاني كهن، فرهنگ هاي قديم و جديد و تحقيقات معاصران، تعداد قابل توجهي از ابيات متن مصحح مدرس رضوي را تصحيح و اصلاح كرده‌ايم.