نقش اخلاق اجتماعي در فراواني اعتماد اجتماعي از منظر قرآن كريم با تكيه بر تفسير الميزان

سابقه و هدف: از اجزاي مهم سرمايۀ اجتماعي وجود اعتماد بين اعضاي جامعه است، زيرا موجب كاهش هزينۀ كنش‌ها و تعاملات اجتماعي و افزايش انسجام و همبستگي مي گردد. عوامل مختلفي در فراواني اعتماد يك جامعه مؤثرند كه از مهم‌ترين آنها نهادينه‌شدن فضايل اخلاق اجتماعي در آن جامعه است. هدف از اين پژوهش، تحليل و تبيين نحوۀ اثربخشي اخلاق اجتماعي بر فزوني اعتماد در اجتماع بود. روش كار: در اين پژوهش داده‌ها به‌روش كتابخانه اي از قرآن كريم، كتب مرجع اخلاقي مانند جامع‌السعادات، معراج‌السعاده، محجه‌البيضاء، احياء علوم‌الدين، تهذيب‌الاخلاق و تطهيرالاعراق و همچنين تفاسير شاخص قرآن مانند تفسير قمي، مجمع‌البيان، نمونه و به‌ويژه تفسير الميزان و همچنين كتب مهم حديثي جمع‌آوري و سپس با استناد به داده‌ها به توصيف و تحليل مسئله پرداخته شده است. مؤلفان مقاله تضاد منافعي دربارۀ اين پژوهش گزارش نكرده‌اند. يافته‌ها: تجميع داده‌ها حاكي از اين است كه تمامي فضايل اخلاق اجتماعي در فزوني اعتماد اجتماعي نقش‌آفرين هستند، امّا برخي همچون صداقت، امانت‌داري، عدالت، وفاي به عهد و حسن ظن از اهميت بيشتري برخوردارند. نتيجه‌گيري: حدوث و استمرار اعتماد اجتماعي به‌عنوان جزئي از سرمايۀ اجتماعي جامعه مستلزم سلامت اخلاقي جامعه و تقويت و نهادينه‌نمودن اخلاق اجتماعي در ميان اعضاي جامعه است.