تحليل جامعه‌شناختي همسرستايي و نكوهش همسر (زن-مرد) در شعر و ادب فارسي

جنس زن در شعر و ادب فارسي چهرۀ مثبت ندارد و در اشعار معمولاً مورد بي مهري گويندگان قرارگرفته است، اما آنگاه‌ كه در جايگاه همسر قرار مي گيرد، با اينكه در ادبيات كلاسيك در هاله اي از ابهام و پوشيدگي قرار مي گيرد، كم‌وبيش ستايش مي شود، ولي در غزل معاصر از جايگاه والايي برخوردار است كه پيوسته در قاب مدح و ستايش شاعران قرار مي گيرد. همسر (مرد) در غزل فارسي ـ چه كلاسيك و چه معاصرـ كمتر نمود دارد، ولي همين تعداد كم، كمتر ستايش‌ شده است و بيشتر از طرف زنان نكوهش شده است. هدف از نگارش اين مقاله، بررسي و تحليل همسرستايي و نكوهش همسر (زن ـ مرد) در شعر و ادب فارسي است. روش كار كتابخانه اي و توصيفي ـتحليلي است. نتايج پژوهش نشان مي دهد كه در شعر كلاسيك شاعران كمتر از همسر (زن) خويش سخن گفته‌اند و اگر از او ستايش كرده اند، بسيار محدود و بيشتر در مرثيه وفات آن ها شعر سروده اند و از همسر (مرد) خبري نيست، اما در غزل معاصر از آن تفكرات مردسالاري و مردمحوري تا حد زيادي كاسته شده و به‌ويژه همسر (زن) شاعر ستايش و مدح شده است و حتي مردان در جايگاه همسر گاه ستايش و گاه نكوهش شده اند. در اين دوره ذهنيت غنايي شاعران تغيير كرده‌ است و آن ها نه‌ تنها زبان به ستايش همسر (زن) خود گشوده‌اند، حتي نام آن ها را هم در غزل ذكر كرده‌اند كه در ادبيات كلاسيك ما اصلاً سابقه ندارد.