نقدي شناخت‏شناسانه بر داستان «پادشاه و وزير يهودي» در مثنوي معنوي

بيان مسئله: داستانِ «پادشاه و وزير يهودي» در مثنوي معنوي در خوانش نخست، بيانگر روشي در سياستِ صاحب‏منصبان براي تفرقه‏افكني ميان پيروان يك دين و آيين است. اين داستان از ديدگاه معرفت‏شناختي و انديشگاني نيز تصوّرات غلط و اشتباه‏هاي انسان را در استدلال به نمايش گذاشته است. مولانا در اين داستان با نمايش طرح و نقشه وزير براي نابودي دين مسيحيّت، عملاً نشان داده است كه چگونه استدلال نادرست و نيز قضاوت و عمل مبتني بر آن استدلال باعث فاجعه مي‏شود.روش: در اين جُستار چگونگي استدلال و توجيه وزير و پادشاه يهودي براي كار آنها به‌صورت توصيفي ـ تحليلي نقد و بررسي مي‏شود تا نقص‏ها و ايرادهاي ساختار انديشه آنان پديدار شود.يافته‌ها و نتايج: دستاورد پژوهش بر اين موضوع دلالت دارد كه اشتباه پادشاه و وزير يهودي منشأ شناختي دارد و به تصوّرات نادرست آنها برمي‏گردد. آن‏ دو با ذهنيّت بنيادگرايانه دوقطبي، به موضوع (دين مسيحيّت) انديشيده‏اند و برپايه همين ذهنيّت به ارزشگذاري، قضاوت و سرانجام صدور حكم اقدام كرده‏اند.