تحليل شناختي فعلي چندمعنا در شعر شيون فومني

امروزه، پژوهش‌هاي بسياري در زمينه‌ چندمعنايي واژگاني صورت گرفته است. پژوهش حاضر نيز با رويكرد شناختي به بررسي چندمعنايي فعل «دينمه» (مي‌بينم) در شعر «اچي مچي خواب» از شيون فومني مي‌پردازد كه مي‌تواند آغازگر بررسي‌هايي از اين دست باشد كه مي‌توان گويش‌ها و لهجه‌ها را نه تنها از بعد آواشناختي و نحوي كه از بعد معناشناختي نيز مورد بررسي قرار دهيم. جامعه‌ آماري پژوهش حاضر فعل پركاربرد «دينمه» از حوزه‌ ديداري، در شعر شيون فومني است؛ زيرا در اين شعر به خوبي انواع اين فعل و تنوع معنايي آن آمده است . مسأله‌ قابل طرح در اين پژوهش آن است كه چگونه برجسته سازي در مؤلفه‌هاي معنايي فعل مي‌تواند چندمعنايي را به وجود آورد. در فعل «ديد» سه مؤلفه‌ معنايي وجود دارد: شخص، موضوع ودرك مشاهده. در ساخت سرنموني هر سه عنصر به يك اندازه در ساختار معنايي فعل دخيل اند، اما هرچه از معناي سرنموني فاصله مي‌گيريم، عناصر پيش فعلي اين فعل دچار تغيير شده و در يك يا دو عنصر برجسته سازي انجام گرفته است. روش پژوهش حاضر توصيفي ـ تحليلي است. بررسي انجام شده نشانگر آن است كه اين فعل علاوه بر مفهوم ديدن، بيانگر مفاهيم: تصوركردن، خواب ديدن، خيال كردن، فرض كردن، از خاطر گذشتن، دعا و نفرين شنيدن، خوردن، بوييدن، فهميدن، درك كردن، متوجه شدن، دقت كردن، قسمت شدن، نصيب شدن، شاهدبودن، رو به روشدن، مواجه شدن، تجربه كردن و مجسم كردن است.