تحليل نشانه- معناشناختي خلسه در گفتمان‌ ادبي

يكي از ويژگيهاي مهم گفتمانهاي ادبي، به‌ويژه در شرق، كاركرد خلسه‌اي آن است. از ديدگاه نشانه-معناشناختي، در گفتمان ادبي خلسه زماني شكل مي‌گيرد كه كنشها در وضعيتي فرعي قرار گيرند و جاي خود را به شوِش، يعني فرآيندي تنشي- عاطفي دهند كه در آن شوِشگر در وضعيتي انفعالي از خود رها گردد و تحت عظمت و اراده يك «ديگر» فرا‌سوژه‌اي «شدني» آني را تجربه كند. در واقع، خلسه فاصله بين استقرار در مرز كنش و عبور به هاله معنايي جديد را كه با تغيير يا استحاله همراه است، آنقدر كاهش مي‌دهد كه گفتمان ادبي ما را با وضعيتي كوبشي يا تكانه‌اي مواجه مي‌سازد. در چنين حالتي، آنچه به طور طبيعي پايان يك فرآيند است، در ابتداي آن رخ مي‌دهد. به همين دليل، خلسه ادبي كاركردي است كه همه محاسبات گفتماني را به هم مي‌ريزد، و خارج از هر نوع زنجيره استدلالي و روايي، سبب غافلگير شدن و ايجاد وضعيتي استعلايي مي‌گردد؛ گويا خلسه وضعيتي است كه سوژه گفتمان به واسطه آن خود را در انفصال كامل با آنچه حضور ارجاعي و عيني است مي‌يابد و در نوعي غياب قرار مي‌گيرد كه سرچشمه گريز از ايستايي و تحمل كنشهاي زمانمند است. كاركرد‌هاي نشانه- معناشناختي خلسه ادبي كدام‌اند؟ چگونه خلسه ادبي زمان كنشي را به زمان شوِشي تغيير مي‌دهد؟ چگونه خلسه ادبي شرايط استعلاي سوژه گفتمان را فراهم مي‌سازد؟ با توجه به توضيحات بالا، هدف از اين مقاله تحليل نشانه- معناشناختي خلسه در گفتمان ادبي به منظور تبيين ساز و كار‌هاي آن براي دستيابي به ‌الگويي است كه بتواند فرآيند توليد خلسه ادبي و نقش آن در تبيين معنا را مطالعه كند.