تاريخمندي و مسئله نسبيت در نظريه شعر

يكي از مسائل حوزه ادبيات كه درباب تعريف و مباني نظري آن اختلاف فراواني ميان فلاسفه، اديبان و زبان‌شناسان وجود دارد، شعر و چيستي آن است. تفاوت ديدگاه‌ها در تعريف شعر، به اختلاف در روش‌شناسي، تفاوت حوزه‌هاي فكري و تبيين كاركرد شعر برمي‌گردد. در اين پژوهش، با روشي توصيفي‌‌ـ‌تحليلي، تعاريف موجود از شعر نقد شده است و با مطالعه انواع شعر در ادبيات فارسي و مبنا قراردادن شاخص‌هايي چون ذهنيت گوينده، ذهنيت شنونده، زبان، مطالعات ژانري، گفتمان‌هاي گوناگون هر دوره، عنصر ادبي غالب و نقد نگاه شاهكارگرايانه، سعي شده است، در مقابل ديدگاهي كه بوطيقا را امري ثابت و غيرتاريخي تلقي مي‌كند، بوطيقا پديده‌اي سيال، نسبي و تاريخمند معرفي شود كه در هر دوره با توجه به شاخص‌هاي فوق، تعريفي متغير و ديگرگون مي‌يابد. با چنين رويكردي به بوطيقا، مرزگذاري ميان نظم و شعر براساس شاخص‌هايي يكسان و در تمام دوره‌ها نمي‌تواند دقت و اعتبار علمي داشته باشد. براساس ديدگاه‌ مطرح‌شده در اين پژوهش، در هر دوره لازم است بوطيقايي تازه طرح شود تا بتواند تعريفي از شعر آن دوره ارائه دهد.