تأثير آموزش مبتني بر مدل اعتقاد بهداشتي توسعه‌يافته با حمايت اجتماعي بر ارتقاي رفتارهاي خودمراقبتي بيماران مبتلا به سل ريوي اسمير مثبت

زمينه و هدف: سل يك بيماري عفوني است كه توسط مايكوباكتريوم توبركلوزيس ايجاد مي‌شود. اين بيماري دهمين عامل مرگ‌و‌مير در دنيا به حساب مي‌آيد. با وجود اجراي برنامه‌ پيش‌گيرانه و درماني مؤثر، هنوز موفقيت مورد انتظار دركاهش و كنترل موارد سل فراهم نشده است. اين مطالعه با هدف تعيين تأثير آموزش مبتني بر مدل اعتقاد بهداشتي توسعه‌يافته با حمايت اجتماعي بر ارتقاي رفتارهاي خودمراقبتي بيماران مبتلا به سل ريوي اسمير مثبت استان قم، در سال 1398 انجام شد. روش بررسي: 80 بيمار مبتلا به سل ريوي اسمير مثبت تحت درمان مركز بهداشت قم، وارد اين مطالعه‌ مداخله‌اي آموزشي شدند. بيماران به صورت تصادفي در دو گروه آزمايش (40 نفر) و كنترل (40 نفر) قرار گرفتند. مداخله آموزشي طي سه جلسه‌ 45 دقيقه‌اي انجام شد. اطلاعات با استفاده از پرسش‌نامه‌ و طي مصاحبه مستقيم قبل از مداخله آموزشي و سه ماه بعد از مداخله آموزشي، جمع‌آوري شد. تحليل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 20 و آزمون‌هاي توصيفي (فراواني و درصد، ميانگين و انحراف معيار) و آزمون‌هاي تحليلي (تي زوجي، تي مستقل وكاي‌اسكوئر) در سطح معني‌داري 0/05 انجام شد. يافته‌ها: قبل از مداخله آموزشي در ميانگين نمره رفتار خودمراقبتي، حساسيت درك‌شده، موانع درك‌شده، منافع درك‌شده، خودكارآمدي و حمايت اجتماعي بين دو گروه آزمايش و كنترل، تفاوت آمار معني‌دار مشاهده نشد (0/05 P)، اما پس از مداخله آموزشي ميانگين نمرات رفتار خودمراقبتي، موانع درك‌شده، منافع درك‌شده، خودكارآمدي و حمايت اجتماعي بين دو گروه اختلاف آماري معني‌دار وجود داشت (05/P 0). نتيجه‌گيري: نتايج اين تحقيق نشان داد كه آموزش مبتني بر مدل اعتقاد بهداشتي توسعه‌يافته، مي‌تواند بر موانع درك‌شده، منافع درك‌شده، خودكارآمدي و حمايت اجتماعي مؤثر واقع شود و با افزايش و بهبود وضعيت سازه‌ها، خودمراقبتي ارتقا يابد. بنابراين مي‌توان با طرح‌ريزي برنامه‌هاي آموزشي مبتني بر اين مدل، زمينه تغيير رفتار را در بيماران هدف، فراهم كرد.