نقشه راه فقه تمدني و تدوين توضيح المسائل تمدني

مسأله اصلي در اين مقاله بررسي «چگونگي حركت به سمت فقه تمدني و تدوين توضيح المسائل تمدني» است. اين بحث در پارادايم كلام شيعي و فقه و اصول فقه جواهري است. در اين دستگاهِ معرفتي، «اجتهاد» عبارت است از: «كشف الحكم عن مدركه» و «حكم» عبارت است از: «الاعتبار الشرعي المتعلق بأفعال العباد» و به علت قيدِ «افعال العباد» در تعريف حكم، روي‎كرد رفتاري فردي به خود گرفته است. داعيه تمدن سازيِ اسلام و مواجهه با نيازها در مقياس اجتماعي و بين المللي، سبب شده است تا تلاش براي استخراج ديدگاه اسلام در مقياس جمعي و با روي كرد استخراج «فرآيندها»، مورد توجه جدي قرار بگيرد. با نظر به تعريف «فقه تمدني» كه «العلم بالاحكام الشرعيه المتعلقه بالتفاعلات و التعاملات في الهياكل و المُنظَّمات لحصول العدل و التحسينات» است، فعال سازيِ اين دانش نياز به شناخت از «مقياس كلان»، «روابط و فرآيندها» در «ساختارها و سازمان ها»، براي اكتشاف راهبردها از ادله نقلي دارد. در اين مقاله، تلاش شده است تا الزامات شناختي و عملياتي براي تحقق دانش فوق ارائه گردد و بر اساس ايدۀ «فقه تمدني»، شبيه سازيِ يك «توضيح المسائل تمدني» نيز صورت گيرد.