جايگاه امر قدسي در جريان تاريخ‌نگاري مدينه و عراق

قدسيت عاملي مهم و تأثيرگذار در ايجاد سرشتي چندپهلو در تاريخ‌نويسي مسلمانان است. يكي از جنبه‌هاي اصلي قدسيت پيوند اسطوره - تاريخ و كلام - تاريخ است. تاريخ به‌عنوان علمي واقع‌گرا درصدد فهم وقايع مهم تاريخي در گذشتۀ انساني است. واقع‌گرايي تاريخ، در ابعاد اسطوره‌اي كه با تخيلات شاعرانه و عرفاني نشانه‌گذاري مي‌شود، قابل‌خوانش نيست؛ ازاين‌رو مورخان بزرگ، روش‌ها و شيوه‌هاي گوناگوني را به‌منظور عبور از مباحث فراتاريخي به كار مي‌بستند. در جريانات تاريخ‌نويسي مدينه و عراق در قرن اول و دوم هجري، تلاشي مشابه براي فهمي متفاوت از اسطوره و تاريخ دين شكل گرفت. سؤال اينجاست كه جريانات تاريخ‌نويسي مدينه و عراق چه شيوه‌ها و روش‌هايي را براي عبور از امور قدسي در تاريخ به كار بستند. با به‌كاربستن شيوۀ توصيف و تحليل تاريخي، مدعا اين است كه مورخان مدينه و عراق، براي عبور از امر قدسي به روش‌هاي ثبت زنجيرۀ سند، تسلسل تاريخي، مشاهده و تجربه، شيوۀ علمي و ارجاع به اسناد مكتوب متوسل شدند. دستاورد پژوهش اين است كه مورخان مدينه و عراق، با به‌كارگيري روش‌هاي مذبور توانستند، متوني بر اساس اصالت عينيت تاريخي و دوري از امور قدسي توليد كنند.