نقد كتاب نظري به روان‌شناسي‌ اقتصادي

هدف اين نوشتار نقد كتاب نظري به روا‌ن‌شناسي اقتصادي برگرفته از درس‌نامۀ دكتر محمدحسين تمدن جهرمي است. در اين مقاله، نخست تاريخچۀ روان‌شناسي‌گرايي در تاريخ علم مدرن و ارتباط آن با فلسفه، علوم انساني، و علوم اجتماعي بررسي مي‌شود. بدين منظور، روان‌شناسي‌گرايي در بريتانيا، مطلوبيت‌گرايي، روان‌شناسي‌گرايي در آلمان، مكتب اتريش، و سرانجام ديدگاه جان مينارد كينز معرفي مي‌‌شود. روان‌شناسي‌گرايي در بريتانيا به قوانين جهان‌شمولي قائل بود كه از تجربه انتزاع شده و درصدد توضيح رفتار فردي بود كه با فردگرايي روش‌شناختي در هيئت مطلوبيت‌گرايي و اصل عقلانيت ظاهر شد، اما روان‌شناسي‌گرايي در آلمان با رويكردي تاريخي درپي فهم هرمنوتيكي از رفتار انسان و توصيف آن بود. مكتب اتريش تلاش كرد كه راه ميانه‌اي بپيمايد و باوجود اذعان به اعيان فرهنگي و اجتماعي هم‌چنان در كمند فردگرايي روش‌شناختي باقي ماند. كينز با تأكيد بر روحيات حيواني در فرض رفتار عقلايي انسان ترديد كرد و روان‌شناسي جامعۀ مبتني‌بر عرف را به‌پيش نهاد. در بخش دوم، ابتدا ايدۀ روان‌شناسي اقتصادي تمدن بررسي، سپس نسبت آن با انديشۀ فيلسوفان و اقتصاددانان پيشين به‌ويژه ديدگاه جان مينارد كينز دراين‌باره نقد و گزارش مي‌شود. اين مقاله سراسر از روش توصيفي و تحليلي بهره مي‌جويد.