پيش‌آگاهي بيماري سفيدك داخلي توتون بر اساس اطلاعات سي سال گذشته در شمال ايران

سفيدك داخلي ناشي از Peronospora tabacina، مهم‌ترين بيماري توتون در دنيا و ايران است كه در سال 1341 وارد ايران شد. مناطق شمالي كشور بيشترين سطح زير كشت توتون را داشته و بيش از 70 تا 80 درصد توتون از اين مناطق به دست مي‌آيد. در تعداد 18 سال از 30 سال گذشته، بيماري با شدت‌هاي مختلف در منطقه تيرتاش ظاهر شده است. اين تحقيق با هدف بررسي ارتباط وقوع بيماري با متغيرهاي آب‌وهوايي انجام شد. براي اين منظور، وقوع بيماري طي سي سال منتهي به سال 1393 به صورت شدت بيماري يادداشت ‌برداري (EP3) و به ‌صورت دو متغير رتبه‌اي بيانگر رخداد و عدم رخداد بيماري (EP1) و رتبه‌ي شدت (EP2) تبديل گرديد. دوره‌ي رشد توتون به‌عنوان مبناي مدل‌سازي در نظر گرفته شد و چهار پنجره‌ي زماني در اين بازه زماني تعريف شد و متغيرهاي پيشگو از ميان 21 متغير آب‌وهوايي تعيين شدند. همبستگي متغيرها با بيماري نشان داد كه بهترين پنجره‌ي زماني براي پيش‌آگاهي بيماري، تمام طول فروردين ماه (W04) بود و متغيرهاي ميانگين دماي متوسط (ATA)، مجموع بارش (SP) و ميانگين سرعت باد (AWS) داراي  بالاترين همبستگي با متغيرهاي وابسته بودند. بالاترين كارايي مدل‌هاي ساخته شده بر اساس متغيرهاي EP1،EP2 و EP3 به ترتيب برابر با 80.7، 64.5 و 33.8 درصد بود. بهترين تركيب دوتايي از متغيرهاي پيشگو، با استفاده از متغيرهاي  ميانگين دماي متوسط و مجموع بارش به دست آمد.