كاني‌‏شناسي، زمين‌شيمي و منشاء نهشته بوكسيت قارخوتلو، جنوب ‌باختر زنجان

نهشته بوكسيت قارخوتلو در 20 كيلومتري جنوب باختر زنجان واقع شده است. اين نهشته به شكل يك افق چينه سان بين سازندهاي روته و شمشك و درون سطوح فرسايشي و حفرات كارستي سازند روته تشكيل شده است. اين افق حدود 300 متر درازا و بين 10 تا 30 متر ضخامت داشته و با شيبي بين 30 تا 70 درجه (متوسط 30 درجه) به سمت جنوب باختر، با لايه هاي دربرگيرنده خود هم شيب مي باشد. نهشته بوكسيت قارخوتلو داراي تناوب لايه اي بوده و از پايين به بالا به سه بخش بوكسيت پيزوئيدي قرمز قهوه اي تحتاني، بوكسيت قرمز مياني و بوكسيت زرد بالايي قابل تفكيك است. هماتيت، گوتيت، بوهميت، دياسپور، كائولينيت و پيروفيليت كاني هاي اصلي موجود در بوكسيت قارخوتلو هستند كه با سريسيت ايليت، آناتاز، روتيل و كلريت همراهي مي شوند. بافت هاي پان ايديومورفيك، ميكروگرانولار، پليتومورفيك، پيزوئيدي و اووئيدي، از مهمترين بافت هاي موجود در نهشته بوكسيت قارخوتلو هستند. اين بافت ها بيانگر تشكيل برجاي مواد بوكسيتي از سنگ منشاء خود است. با اين وجود، حضور قطعات پلوئيدي و آواري و ساخت هاي جرياني و بِرشي نشان دهنده حمل و جابه جايي كوتاه مواد بوكسيتي از محيط اوليه تشكيل و ته نشست مجدد در محيط هاي رسوبي كارستي و يا سطوح فرسايشي مي باشد. فرايند آهن شويي از مهمترين فرايندهاي اپي ژنتيك در نهشته بوكسيت قارخوتلو است. بر اساس مطالعات زمين شيميايي، نهشته بوكسيت قارخوتلو از نوع بوكسيت و رس بوكسيتي بوده و داراي سنگ منشاء تراكي آندزي بازالتي مي باشد. اين نهشته در pH بين 4 تا 8 و Eh حدود 0.4تا 0.6حدود تشكيل شده و درجات متوسطي از فرايند لاتريتي شدن را متحمل شده است. نمونه هاي بوكسيتي و گدازه تراكي آندزي بازالتي داراي الگوهاي مشابه و پرشيب عناصر كمياب خاكي با نسبت بالاي عناصر كمياب خاكي سبك به عناصر كمياب خاكي سنگين ( 8/62 =LREE/HREE ) هستند. اين الگو با تفكيك اين عناصر طي فرايند بوكسيت زايي هم خوان بوده و بيانگر ارتباط ژنتيكي افق بوكسيتي با گدازه هاي تراكي آندزي بازالتي است. داده هاي زمين شيميايي نشان دهنده غني شدن Fe2O3 AI2O3 و 2TiO2 و عناصر نامتحرك مانند Zn ، Cr ، Hf ،Th، U و Ta طي فرايند بوكسيت زايي است. نهشته قارخوتلو بيشترين شباهت را با نهشته هاي بوكسيت كارستي (زيرتيپ مديترانه اي) دارد