بررسي انتقادي هم‌پيوندي طبيعت گرايي و علم

طبيعت‌گرايي در جهت‌دهي به علم مدرن و نقش‌آفريني در مسائلي مانند تعيين روش، گستره و كاركرد علم، همچنين تبيين و ضابطه‌گذاري در رابطۀ علم و دين و اخلاق تأثير فراواني داشته است. همچنين برخي از اشكال آن از اين حد فراتر رفته و مانند يگانه مرجع آنچه وجود دارد و نيست و اينكه كدامين سخن را مي‌توان معرفت دانست يا بايد از جرگۀ معرفت خارج انگاشت، تلقي شده است. اين مسئله ضرورت‌بخش كاوش در آن براي فيلسوفان علم و هم مسائل الهياتي و فيلسوفان دين و اخلاق بوده و به‌طور ويژه داعيه‌داران تحول علم در هماهنگي با تعاليم ديني را به تحقيق و تعميق دقيق و جدي فرامي‌خواند؛ از اين‌رو مقالۀ حاضر طبيعت‌گرايي هستي‌شناختي و روش‌شناختي قوي و ضعيف و نسبت آن با علم را بررسي و به روش عقلي تحليلي سنجيده است. نتيجه اينكه طبيعت‌گرايي هستي‌شناختي و روش‌شناختي قوي، ضمن اشكالات مختلف و نارسايي‌هاي تبييني، انسجام منطقي و بنياد معرفتي استواري در علم و فلسفه ندارند و پيش‌فرض ‌انگاري آن براي دانش سزا نيست. طبيعت‌گرايي روش‌شناختي ضعيف هم نه مي‌تواند كاركرد مثبتي در پويايي و تكامل دانش داشته باشد و نه انضباط علمي بدان وابسته است؛ ضمن آنكه با خلأ منطق مدون در تقسيم كار معرفتي و حل تعارضات مواجه است.