شناسايي معيارهاي طراحي معماري مدرسه مبتني بر نظريۀ حركت جوهري ملاصدرا به‌مثابۀ عامل مؤثر در شكل‌گيري هويت انسان (بررسي پنج نمونه از مدارس معاصر در ايران)

مدرسه مكاني است كه تعليم و تربيت دانش‌آموزان بر بستر آن شكل مي‌گيرد، اما بي‌توجهي به ساحت مباني نظري اسلامي با تأكيد بر شناخت انسان، نيازهاي او و اهداف متعالي تعليم و تربيت در اين مكان، به بروز چالش‌هايي در پرداختن به قابليت‌هاي فضاي مدرسه در شكل‌دهي به هويت انسان منجر مي‌شود. از آنجا كه فلسفه همواره به اصول، بنيان‌ها و بنيادهاي مسائل مي‌پردازد و همه‌جانبه آن ‌را واكاوي مي‌كند، اين پژوهش نيز با توجه به نظريۀ حركت جوهري ملاصدرا و شناخت مراتب كمال نفس انسان و صيرورت او در دستيابي به جايگاه انسان كامل بر بستر فضاي تعليم و تربيت صورت گرفته و معيارهاي طراحي معماري مدرسه را مطالعه كرده است. براساس نظريهٔ حركت جوهري، اهميت تعليم و تربيت در حكمت متعاليه معلوم مي‌شود؛ زيرا آنچه در تعليم و تربيت يا آموزش و پرورش رقم مي‌خورد، تحول گوهر وجودي انسان است؛ به عبارت ديگر تعليم و تربيت مستلزم تحولات ذاتي در انسان است. در اين پژوهش، ويژگي‌هاي طراحي معماري پنج نمونه از مدارس معاصر ابتدايي در ايران بررسي شده و درنتيجه ميزان توجه طراحان به آموزش و پرورش دانش‌آموزان با توجه به معيارهاي فلسفۀ تربيت اسلامي ارزيابي شده است. راهبرد اين پژوهش استدلال منطقي و به روش توصيفي تحليلي است؛ درنتيجه مي‌توان گفت، معماري و طراحي فضاهاي تربيتي بايد در تطابق با ساحات حيات انسان و متناسب با شرايط و اقتضائات زمان و مكان و نياز متربيان باشد. معماران بايد با شناخت صحيح از مراتب كمال نفس انسان، محيط‌هاي آموزشي را به‌گونه‌اي طراحي كنند كه بستر رشد و پرورش دانش‌آموزان را در تطابق با فلسفۀ تربيت اسلامي فراهم آورند.