متالوژني كانسارهاي مس مانتو با نگاهي ويژه به كانسار مس نسيم، شمال غرب بردسكن، خراسان رضوي

مهم ترين كانسارهاي نوع مانتو در ناحيه كرديلراي ساحلي وكرديلراي مركزي در شمال شيلي واقع شده اند. در ايران، كانسارهاي مس نوع مانتو در زون ساوه- جيرفت، آتشفشان‌هاي شرق ايران‌، مجموعه آتشفشاني- نفوذي البرز- آذربايجان، ناحيه سبزوار و زون سنندج- سيرجان گزارش شده‌اند كه نشان‌دهنده وجود توانايي قابل‌توجه از اين نوع كانسار است. محدوده معدني مس نسيم در شمال ­شرق ايران و در شمال غرب شهرستان بردسكن واقع‌شده است. اين كانسار بخشي از صفحه ايران مركزي و قسمتي از زير پهنه سبزوار و منطقه اوريان است. واحدهاي زمين شناسي رخنمون‌يافته در مناطق مورد بررسي شامل سنگ هاي آتشفشاني اواخر ترشيري (‌پالئوسن- ائوسن) و سنگ هاي رسوبي از جمله كنگلومرا و سنگ آهك است. در كانسار مس نسيم، كاني سازي در يك افق خاص كه واحد كنگلومراست، ايجاد شده است. كنگلومرا از قطعه‌هاي آتشفشاني و سيمان كربناته و آتشفشاني تشكيل‌شده است. مهم ترين و اصلي ترين كاني سولفيدي موجود در منطقه مورد بررسي، كالكوسيت است. دگرساني در محدوده نسيم به دو دسته تقسيم مي شود: 1) قبل از كاني سازي و 2) هم‌زمان با كاني سازي. دگرساني قبل از كاني سازي شامل سلادونيت، كربناتي، سيليسي و پروپيليتيك ناحيه‌اي است و در نوع دوم كه هم‌زمان با كاني سازي است، مقدار جزئي كلريت، زئوليت و كلسيت ايجاد شده است. در اين سامانه محلول داراي شيمي متفاوتي نسبت به سامانه‌هاي كاني سازي ديگر مانند IOCG و ماسيوسولفيد، پورفيري و ... است؛ زيرا در اين كانسار محلول كاملاً احيايي و فقير از آهن و سيليس است.