بررسي عقل و عشق در اشعار شاه نعمت‌الله ولي

عقل و عشق يكي از اساسي ترين موضوعات در ديوان شاه نعمت الله ولي است. از نظر او عشق وديعه اي الهي است كه در وجود انسان نهاده شده و وسيلۀ رسيدن به كمال و سعادت است. اساس طريقت شاه نعمت الله كشف و شهود است، نه دليل و برهان. انديشۀ وحدت وجود در سراسر كلام وي، موج مي زند كه به تأثير از عرفان نظري ابن عربي است. عقل و خردي كه شاه ولي با بهره گيري از اشعار عطار، با آن درافتاده، عقل جزئي و معاش است كه نه تنها قادر به درك حقيقت عشق نيست بلكه حجاب و مانعي در راه رسيدن به سرمنزل معرفت و عشق حقيقي است. در مقابل، او عقل كلي را نايب خدا دانسته و آن را مدح كرده و معتقد است كه  اين عقل به عنوان اولين مخلوق، ياور عشق است و با روح و جان عشق و جنون عارفانه، عجين گشته و تقابل و تعارضي ميان آن دو متصوّر نيست. اين پژوهش به شيوۀ كتابخانه اي و به روش توصيفي – تحليلي صورت گرفته است