بررسي حقيقت اختيار انسان از منظر حضرت آيت‌الله فياضي

فلاسفه اسلامي براساس قاعده ضرورت علّي معتقدند كه هر فعل اختياري انسان، از سوي فاعل به درجه وجوب مي‌رسد و با وصف ضرورت محقق مي‌شود. ولي برخي انديشمندان، ضروري بودن فعل را با اختياري بودن آن ناسازگار دانسته و با استناد به بداهت اختيار انسان، ضروري بودن فعل اختياري و مبادي آن را انكار كرده‌اند. به اعتقاد اين انديشمندان، براي پذيرش اراده آزاد و اختيار حقيقي بايد قاعده ضرورت علّي را از تحليل مبادي فعل كنار گذاشت و هر انساني را در هر مرحله‌اي پيش از انجام فعل اختياري خود، در اصل انجام فعل و در كيفيت انجام آن كاملاً آزاد تلقي نمود.از يك‌سو نمي‌توان نقش و اهميت بحث اختيار و اراده آزاد در تحليلِ فلسفيِ رفتار انساني در علوم انساني و مطالعات اجتماعي را انكار كرد و از سوي ديگر، بحث عليت و ضرورت علّي را كه از مباحث بسيار با اهميت و قريب به بديهي در فلسفه شمرده شده‌اند، نمي‌توان كنار گذاشت. ازاين‌رو در اين مقاله، بحث تنافي يا عدم تنافي اختيار و ضرورت علّي را از زاويه‌اي تازه بررسي كرده و عدم تنافي آنها را اثبات نموده‌ايم.